![نویسنده :مهرالدین مشید](image/menu_bg.gif)
درحوزۀ آزادی
طوریکه ازگذشته هابدین سوواژه هایی چون اراده واختیاردرحوزۀ فلسفۀ نظری فکر انسان رابخودمشغول داشته است . چنانچه اشاعره میگوید: آنچه درجهان افرینش ازجوهروعرض تحقق پذیرد، همگی تحت پوشش ارادۀ خداوندبوده وسیطرۀ ارادۀ اوبرهمه چیزحاکم است وچیزی درجهان بدون ارادۀ اوتحقق نمی پذیرد. دراین موردمیان انسان وغیرانسان وبین فعل اووافعال موجودات دیگرفرقی نیست.
آنگونه که معتزله برای حفظ اصل" عزل "اصل دیگری بنام" توحیدافعالی "یعنی موثراصلی درجهان جزخدانیست رانادیده گرفته وبنوعی ثنویت ودوگانگی دچارشده وافعال انسان راازقلمرواراده وقدرت اوبیرون برده اند. غفلت وخطای جبریون در"توحیدافعالی" نیزقابل اغماض نیست. اشاعره جبری گری راپیشۀ خودکرده اندوهمه چیزراحتاافعال انسان رابه ارادۀ خداوندارتباط میدهندوانسان رادرارتباط باافعال آنهامسلوب الاختیارمیدانند. این دوگروه همواره دربین خوددرگیری های کلامی دارند. چنانکه عبدالجبارمعتزلی روزی به ابواسحاق اسفرائنی (ت 413 صفحۀ فلسفۀ تاریخ )رییس اشاعره گفت:"سبحان من تیزه عن الفحشا"اشاره به اینکه اشاعره به سبب افراط درتوحیدافعالی منکرات رانیزمخلوق ومرادخداوندمیدانند. اسفرائنی نیزدرمقابل به نقطۀ ضعف معتزله اشاره کردوگفت :سبحان من لایجیزی فی ملکه الامایشا(1)اشاره به اینکه معتزله به سبب محدودکردن دایرۀ خلقت وارادۀ اومعتقدشده اندکه درجهان هستی چیزهایی رخ میدهدکه ازقلمرومشیت اوبیرون است. "باتوجه به تحلیل اشاعره انسان ابزاری دردست خداونداست وخوددرانجام عمل فاقدتصمیم اند، دراین نظرپدیدآورندۀ تمام قبایح ووزشتی هاومسؤول نداشته ومسألۀ پاداش وکیفرمنتفی میگردد(2)؛ولی ازنظرمتعزله تاریخ سازفقط جامعۀ انسانی است . مشیت خداونددرآفرینش حوادث تاریخی که به افعال انسانی تعلق میگیرند، تاثیرگذارنیست ؛ولی درقلمروتکوین وحوادث طبیعی که ازاراده وقدرت انسانی خارج است ، بوسیلۀ ارادۀ خداوندوقوع مییابند، اینگون اعتقادراشماری دانشمندان مسلمان چون علامه طباطبایی موردانتقادقرارداده است وآنرایکنوع ثنویت وشرک دانسته است . ومیگوید:"وسعت ارادۀ خداوندمستلزم نفی اراده درافعال انسانی نیست ؛زیراارادۀ خداوندبرصدورفعل ازطرف علل خاص آن تعلق گرفته است . به گونۀ مثال ارادۀ خداونددرآتش به حرارت بدون آگاهی واراده تعلق گرفته است یادرلرزش غیراختیاری اعضای بدن به لرزش بدون اراده واختیارتعلق گرفته است؛ولی درحیطۀ افعال اختیاری انسان به صدورآنهاازانسان همراه باعلم واختیاروسایرامورنفسانی تعلق گرفته است. "(3)این بحث هاتاهنوزبدون آنکه سرکلافۀ آن بازشود،ادامه داردوبرای رسیدن به نتیجۀ مهمی دراین مورد به الگوی نظری یی نیازاست که به مثابۀ کلیدی درگشایش این بن بست کارآیی داشته باشد.
به همین گونه زمانیکه بحث برسرنظام مردم سالاری به میان می آید،چگونگی آن موردمداقه قرارمیگیردوعناصرمتشکلۀ آن چون آزادی ، انتخات ، اقتصادبازاروحق رای مطرح میشوند. هرکدام نیازبرالگوهای نظری دارندتابتوان باتعبیروتفسیرهای بکرازآنهازومینه های تطبیق وپذیرش آنهارادرجوامع گوناگون پیداکرد. واژه هایی چون آزادی ورهایی بحیث دومقولۀ انکارناپذیردربخش فلسفۀ سیاسی باتوجه به هنجارهای محوری آنهادبیشترازدیگران چارتحولات الگوهای نظری (پارادیمی) گردیده است. هنجار "آزادي" در تاريخ انديشۀ سياسی چنان دچار تحولات پاراديمی شده است که امروز نمی توان از معنای هنجاری معينی برای آن سخن گفت؛گفتنی است که "پاراديم" يک الگوي نظري است که مشتمل بر فرضیه های بنيادين و شيوههاي مشخص تحقیق باتوجه به زمينههای معين تاريخی-اجتماعی است که در فلسفۀ سياسی وانسانشناسی يکی از عناصر عمده ومهم پنداشته شد است . ازهمین رواست که هنجار یامعیارمعينی برای بهترزيستن در شرايط تاريخی خاصی، يک پارادايم را ميسازد. آنچه از تغیير پاراديمی فلسفۀ سياسي قابل حصول است. اين که در مقاطع مختلف سير انديشۀ سياسی ،الگوهای متفاوتی برای فهم و درک بهترشکل تازه رابخودگرفته اند.
دانشمندان ازواژۀ آزادی تعبیرهای مختلفی ارایه داده اند .چنانکه آیزایا برلین (4) که یک فيلسوف سياسي و مورخ تاريخ انديشه ها است ودر 5 نوامبر 1997 در سن 88 سالگي در شهر آكسفورد انگلستان درگذشت. وی در زمرۀ برجسته ترين نظريه پردازان سياسی معاصر در باب مفهوم «آزادی» به شمار می آمد. آثار پلکهانوف اولین عاملی بودند که برلین را به مباحثات سیاسی آزادیخواهان و افراطگرایان روسی قرن نوزدهم و اوایل قرن بیستم سوق داد و تاریخ نظری و اخلاق در امور سیاسی را دغدغه ذهن او گردانید.بدین باوراست که آزادی يك مفهوم اساسی و غيرقابل تحويل به ديگر مفاهيم است و آن را نمي توان با تكيه به مفاهيم ديگر مانند عدالت، مساوات، سعادت، آسودگي وجدان و نظاير آن تبيين كرد و از سوی ديگر ميان دو نوع آزادي «منفي» و «مثبت» تمايز قائل شد . وی به دونوع آزادی اشاره دارد،"آزادی منفی"و"آزادی مثبت"که اولی را"آزادی ازیعنی درامان ماندن ازدخالت غیر" ودومی را"آزادی برای"یعنی تمایل فردبه اینکه صاحب اختیارخودباشد،تعبیرکرده است که آزادی درنوع اول نبودن مانع درمسیراعمال وخواست فردی ودرنوع دوم مقهورنشدن بوسیلۀ دیگری پنداشته شده است. درحالیکه "جرالدمک کالوم"(5) اظهار داشته است كه تمامي مباحث مربوط به آزادي را ميتوان به يك شكل بيان كرد و از اين رو در قالب يك فرمول توانسته است مفهوم مثبت و منفي آزادی را تبيين نمايد. وی بر اين باور است كه آزادي از يك وحدت مفهومي برخوردار است. اما با توجه به اين وحدت مفهومي، ميتوان برداشتها از آزادي را در قالب يك تئوري ارائه نمود. وی برداشت خودپیرامون ازادی رادریک فورمول (6)ارایه داده است و باورداردکه آزادی دارای سه مولفه است ، چون آزادی چیزی(عامل انسانی)، آزادی ازچیزی(مانعی)وآزادی برای انجام چیزی(مقصودی). وی باورداردکه هردونوع آزادی چه مثبت وچه منفی هرکدام انواع مختلف این مولفه هاراداراند. هرگاه عامل انسانی همانافردعینی یاآزادی ازدیگرانسانهابهدف آزادی عمل خاصی باشد،آزادی منفی مطرح است ؛امادرصورتیکه عامل انسانی بحیث واقعی یعنی عاقل بودن واخلاقی بود یعنی حقیقی بودن یااینکه ازعوامل درون خودفردبرخاسته باشدودرشکل دهی هویت نهادهاواجتماعات تاثیرگذارباشد،البته بهدف ازادی یک وضعیت وحالت، آنگاه آزادی مثبت مطرح است اما در تیوري مك كالوم، هدف به نحو عام و عمومی مورد اشاره قرار گرفته است و از اين رو بار ارزشی خاصي نمييابد. " موريس کرنستون "(7)درکتاب خودزیرعنوان "تحلیل نوین ازآزادی"»، بر تقابل ابعادآزادی فرانسی و انگليسی اشاره کرده است وبرابطۀ تضادمیان فردآگاه ودولت مستبدپرداخته است که آزادی بروایت اوحقوق فردی راضمانت نمیکند روايت در مغالطهیی آشكار معتقد است كه دولت بايد به منظور تضمين حقوق فرد، ضعيف باشد و براي حمايت از حقوق فرد، قوی! منظور وی از آزادی فردی آن نيست كه فرد بر خود حكم راند و از دخالتهای ممكن دولت در حريم خود بصورت قانونی مصون باشد(این شیوۀآزاديخواهی انگليسی که برخلاف لیبرالیزم فرانسه یی میباشد)، بلكه منظور آن است كه فرد (فردي سختذرهاي و نيز انتزاعی) دولت را ازآن خويش سازد. در اين در اين تصور، دموكراسی يك روش نبرد در دست جامعه مدنی است برای ايجاد يك دولت آرمانی حقير!وی درکناراین نظریه های خوداشاره به جدلهای سیاسی وجدلهای فلسفی نموده است، دربخش جدلهای سیاسی خودبه آزادیهای "مترقی"و"تصوری یاخیالی "ودرجدلهای فلسفی به "آزادی منفی"و"آزادی مثبت"باوردارد. وی آزادی مترقی راآزادی ازجمیع قیودات طبیعی وآزادی تصوری راآزادی ازجمیع قیدوبندهای سیاسی درسطوح گوناگون تلقی مینماید. وی درجدلهای فلسفی به گونۀ برلین بهدو نوع "منفي" و "مثبت" باوردارددر نوع "منفي"خواست وقدرت انسان رامحورقرارداده است و در نوع "مثبت" متمرکزگردانیدن خویشتن انسانی است ،بوسیلۀ عقل برای رسیدن برتروبلندتر. " فردريک نون هایک"(8)که یکی ازمنتقدان مفهوم عدالت اجتماعی مردی اقتصاددان وفیلسوف سیاسی معاصرباارایه دادن نگرش های فلسفی هيوم و کانت در مقابل يکديگر ،نگرش خودراپیرامون آزادی در چارچوب "تکاملی" ( تجربی و تقليدی) و "عقلانی" ( تأملی وهدف دار) دسته بندی کرده است . وی آزادی تکاملی راوضع طبيعي ندانسته است وتاکید به این داردکه آزادی ساختۀ تمدن است که قصد و ارادۀ انسان درآن دخیل نیست ودرآزادی عقلانی تاکيد بر نيروي نامحدود عقل دارد،البته مبنی براینکه در همه چيز بايد قصد و طرحي وجود داشته باشد. "پل کوهن"بادیدگاۀ دیگری نسبت به آزادی نگریسته است که بادیدگاۀ دانشمندان سلف اومتفاوت است . ازدیدگاۀ اومتفکرانی چون روسو، سارتر، پگی، استاندول، برگسون، روسپير، فوکو و ميشله راباوجودنگرشهای متفاوت وبنیادینی که در مورد آزادی دارند،در کنار هم قرار ميگيرند. وویژه گی مشترک ايدۀ آزادی براي اين هشت متفکر را در "عصيان گرایی" آنهاو نفی هرگونه استيلا بر فردتلقی مینمایدکه همه راناشی ازتمایلات درونی خودفردمیشناسد.
ازآنچه گفته آمدآشکارمیشودکه درمرکزنگرشهای بالا ذهن انسانی قرارداردکه از نقش تعيين کننده یی برخوردار است. بصورت عموم نظریات بالارامیتوان "انسان محور"گفت که انسان را قائم به خود پنداشتهاند و آرزودارندتاجهان باهمه چندوچونیهای فراوانش باید دراختيار انسان قراربگیرد. بصورت عموم شماری ازاین دانشمندان انسان و محوريت او را يک واقعيت انکارناپذير و برخي بر نقش محوريت انسان بحیث هنجار و ارزش تأکيد دارند. شماری ازاینها در عين اصالت دادن به خواستهای فردی بر انسانيت تأکيد دارند و برخی هم انسان بودن، بدون ارتباط و توجه به ديگر انسانها را ناممکن می دانند؛ ولی دردهه های اخیرروندیادشده دگرگون شده است واندیشه های "انسان محور"پیرامون آزادی بصورت جدی موردبازنگری قرارگرفته است که گفته میتوان یک تحول پارادیمی جدیدرابه همراه داشته است که باتوجه به تحولات پارادیمی درسایرحوزه های فکری مفهوم آزادی نیزتحولات پارادیمی راپشت سرمیگذارد.
باتوجه به نظریه های بالاهنوزدانشمندان نتوانسته اندبرای آزادی الگوی نظری خاصی رادریابندکه بتواندبرای شماری پذیرفتنی باشد وچه رسد به اینکه جوامع گوناگونی آنرایکسان بپذیرند؛زیراهرزمانی که بحث برسرازادی میرسد. خواه ناخواه آزادی زیربارفرهنگهای گوناگون تحت شعاع میرودودریافت مصداقهای روشنی ازآن به کندی مواجه میگردند. باآنکه این موضوع بیشتردرگروبحث های فلسفۀ سیاسی است ؛ولی هیچگاهی نمیتوان نظریه های فیلسوفی رابصورت کل جداوتاثیرناپذیرازباورهای گوناگون آن برشمرد. باآنهمه دشواریهاوباوجودتحولات عمیق الگوهای نظری درحوزه های گوناگون بازهم نمیتوان نسبت به آن بدبین بود. بویژه زمانیکه اندیشه های"انسان محور" پیرامون آزادی ازمحدودۀ انسان وطبیعت بیرون شوندوبه مثلث انسان ، طبیعت وخدامبدل شود. چنانکه به نوعی ديگر میتوان مفهوم آزادی منفی (سلبی و از) و مفهوم آزادی مثبت (ايجابی و در) را در آثار آيتالله مطهري (9)نيز مورد بازخوانی قرار داد. تعريفی كه مطهری از آزادی ارایه میدهد، به طور دقيق هر دو جنبۀ مثبت و منفی آزادی را يكجا درنظرگرفته است. به گفتۀاو
آزادي يعني نبودن مانع. نبودن جبر، نبودن هيچ قيدی در سر راه است، یعنی آدمی آزاداست تاخودراۀ کماررابپیماید، نه اينكه چون آزاد هست به كمال خود رسيدهاست .هنگامی كه آدمی به رهايی و آزادی دست يافت ميتواند ،برای ظهور استعدادهايش برنامهريزی كند و به گفتۀ مطهري به كمال نایل شود. اين تعريف از آزادی، و توجه به ابعاد مثبت و منفي آزادی، ميتواند هم درونی و شخصی تلقی شود ـ چنان كه تعريفهاي فوق به آن اشاره و تأكيد دارد ـ و هم میتواند جنبۀ اجتماعي و عمومي بيابد. در واقع مطهری تنها به بعد شخصی آزادی توجه نميكند؛ بلكه برای كامل كردن تعريف آزادی بر بعد جمعی و عمومی آن نيز انگشت مينهد و البته در اين جنبه نيز ميتوان رگههای آزادی مثبت و منفي را يكجا در تعريف او مشاهده كرد. وي براي تثبيت تعريف خود از مفهوم آزادی به پارهیی از آيات قرآن نيز استناد ميجويد. براي مثال به آيۀ 64 سوره آل عمران اشاره ميكند و در تفسير آن ميگويد، هيچ كدام از ما ديگري را بنده و برده خود قرار ندهد و هيچ كس هم فرد ديگري را ارباب و آقاي خودش نگيرد، يعني نظام آقايي و نوكري ملغا، نظام استثمار ملغا، نظام لامساوات ملغااست. آزادي ازدیدگاۀ اودستيابي به ارزشی برترمیباشد.
تفاوت مباحث مطهري با تیوري كالوم اين است كه مطهري علاوه بر اينكه فقدان موانع را شرط می داند از سوی ديگر هدف را نيز به طور مصداقي مشخص ميكند كه همانا رسيدن به تكامل و بروز و ظهور استعدادها است که ازتفاوت اساسی میان این نظرونظریه های بالاپرده برمیدارد.
بیرابطه نخواهدبودتادمی آزادی رازیرعینک تفکرجذاب وجادویی مولانای روم به بحث گرفت . آزادی دردنیای شگفت انگیزمولانای روم معنای دیگری داردوچنان ازعرض وطول بی پهنایی برخورداراست که حتابحث هایی زیرعنوان الگوهای نظری دررکاب سخنش خمیازه میکشند. اوانسانراموجودی می پنداردکه به نیروی اندیشۀ خودجرئتمندانه دست به انتخاب میزندوبوسیلۀ همین نیروی جادویی وشگفت انگیزانسانی که آنرامرتبه یی ازاانسانیت میداند، چنان مسنانه وشوریده به سراغ اشیامیرودواشیاگویی بال کشیده وپروازکنان درفضای ذهن اوبه پروازمی آیندکه درجاذبۀ انتخاب مولانابه مثابۀ یخی ذوب میشوندکه اقتدارتفکروبینش اورامیتوان دراوجهابه مشاهده گرفت. اوبه دونوع آزادی باوردارد. یکی همین آزادی ظاهری که هرروزازبام تاشام پیرامون آن حرفهای زیادی گفته شده است ودیگری آزادی ازقیوددیگری است که به خودانسانهابرمیگردد.یعنی آزادی ورهایی ازقفس تن است وازدیدگاۀ اوبارهایی ازاین قفس تنگ آزادی برتارک رهایی منزل میگزیندوبرفراسوی مرزهای ناشناخته به پروازمی درآید.
اختیاردرگلشن اندیشۀ اوآب وهوای دیگری داردودرنسیم وزش بادصبحدم فکری اوچنان شفافیت پیدامیکندکه درقلمرواندیشۀ وی سربه اوجهای آزادی وازاده گیهامیگذارد. چنانکه اودریکی ازداستانهای فناناپریرش درمثنون معنوی اختیارانسان راباهمه پهنای آن به تصویرکشیده است که دوبیب آن به عنوان نمونه دراینجانوشته شده است:
گفت توبه کردم ازجبرای عیار
اختیاراست اختیاراست اختیار
اختیارات اختیارش هست کرد
اختیارش چون سواری زیرکرد
اختیارش اختیاری ماکند
امرشدبراختیاری مستند
*******
اختیارامدعبادت رانمک
ورنه میگرددبناخواه این فلک
گردش اورانه اجرونه عقاب
که اختیارآمدهنروقت حساب (مثنوی معنوی )
هرگاه پذیرفته شودکه هرمنوتیک نظام های تاویل بت شکنانه است ،برای رسیدن به معنای پنهان شده دراسطوره هاونمادهایا چیزی جزدرک چندمعنایی یا روشی برای جسارت فهم ویاشیوۀ یی برای جلوگیری ازاستقراروپایایی جزم اندیشی ودگماتیزم . به هرنحوی که ازآن تعبیرشود،گفته میتوان که هنرهرمنوتیک رامولانای بزرگ درسرایش مثنوی به اوج رسانده است . وی چنان واژه هارابه استخدام اندیشۀ خودمیگیردودرزیرسندان تفکرجادویی خودچون موم نرم میسازدوازآنهاتاویل های پرمحتواوزیبایی اراین میدهدکه حتاروش هرمنوتیک رادچارتحول شگرفی نموده است . اختیاروآزادی هم ازجمله واژه هایی اندکه باپرداختی منحصربه فردآنهاراتاویل وبه شیوۀ خاص شاعرانه وعارفانه آنهارابه تصویرکشیده است. بصورت قطع میشودگفت که ازمعنای آزادی درجولانگاۀ اندیشۀ مولانامیتوان دربسترتحولات الگوسایهای نظریه های جدیدبهره گرفت وآنراغنی ترگردانید.
باتوجه به گفته های بالاگفته میتوان که آزادی درشعاع بزرگتری تواناتری درحال مانورراست ودربسترتحولات پارادیمی هم ازآزمون خوبتری برخوردارمیشود. باورودخدادرالگوهای نظری جدید پیرامون مسایل مختلف بویژه آزادی وبه کارگیری مثلث خدا، طبیعت وانسان برای تاویل آزادی ،آزادی هم به نحوی اززیربارتعبیرهاوتفسیرهای یکجانبه ومقطعی رهایی مییابدوبسوی الگوهای نظری جهان شمول سیرخواهدنمود.
درحوزۀ رسانه
تنهادرتفسیرآزادی نیست که دریافت الگوهای نظری به بن بست کشانده شد ه است ؛بلکه درعرصه های دیگری چون رسانه هانیزمیتوان چنین دریافتی رامهم وحیاتی پنداشت. مدیریت رسانه هانیردرگرورسیدن به الگوهای نظری برای توافق دین بارسانه است . موفقیت گستردۀ یک رسانه رادریک جامعۀ دینی زمانی میتوان بخوبی پیش بین بودکه بامدیریت آگاهانه ومدبرانه الگوی نظری موثرومفیدی رابرای توافق همه جانبۀ دین بارسانه مهیاکرد. درغیراینصورت نه تنهانشرات رسانه هابه چالش کشانده میشود ؛بلکه دشواریهای فراوانی رانیزدرپی می آورد . بگونۀ مثال امروزدرکشورمانیازبه چنین مدیریتی بیش ازهرزمانی جدی وشدید است .ماهم اکنون شاهددشواریهای نشرات رسانه هادرکشورخودهستیم . درقدم اول برای رفع این دشواری نیازبه بلندبردن سطح آگاهی مردم است که بابلندرفتن سطح آگاهی مردم ممکن است که برشماری ازمشکلات خودبخودفایق آمدوبابلندرفتن آگاهی عمومی مردم یکنوع کنترول فردی وجمعی بررسانه هابصورت خودبخودی بوجودمی آیدکه حتانیازمداخلۀ دولت رانیزمرفوع میسازدکه رسیدن به چنین هدفی تلاشی یک شبه نیست ، راۀ درازی رادرپیش داردکه هنوزماخیلی ازآن دورمیباشیم؛ولی ماناگزیریم تارسیدن به آن بدنبال الگوی نظری یی برویم که بتوانداین خلارازودترپرنماید؛و لی باتاسف که ما ما هنوز در مرحله پیش ازالگوسازی (پري پارادايم )به سر مي بريم. هرگاه خواسته باشیم دغدغه های مديريت رسانه ییرا در جامعه خود بومي سازي ونهادینه كنيم . درحالیکه يكي از مسائل جدي درکشورمابحث در مورد نسبت ميان دين و رسانه است. بویژه در جامعه یی كه گفتمان حاكم بر آن از ادبيات دينی سيراب مي شود و از گذشته هابدنیسودين از جمله اركان همم فرهنگش بوده است . درچنیپن جامعه یی سخن راندن برسرچگونگی مدل هاي مديريت رسانه یی برای دریافت نسبت ميان دين و رسانه حتمی است . اولترازهمه بایددانست که دين و رسانه چه نسبتي بایکدیگردارند؟ آيا جامعه دينی با منطق رسانه یی رسانه هاي جديد سازگار است؟ یاآنکه دراصل جامعۀ ديني چه تعريفي دارد و یک رسانه چه نقشي در آن میتواندداشته باشد و یک رسانه در جامعۀ ما با ویژه گیهای فرهنگي و مشخصات اجتماعی و سياسي اش چه رويكردي بايد نسبت به دين داشته باشد تا نه به كاركردهاي بی شمار و پيچيده رسانه در جهان پيچيدۀ امروز لطمه لطمه واردنشودوازسویی هم كاركردهاي اصلي دين از بين نرود.بدون تردید اين موضوع يكي از حوزه هاي تحقیقی دشوار و حياتی به شمارمیرود و به دليل اینکه مدیریت یک رسانه تاثير حياتی بر مسایل مختلف در جامعه ما مي گذارد. ازآنروکمترگرفتن این مهم اشتباۀ بزرگی خواهدبودکه حتاخلای بوجودآمده ازآنراغیرقابل جبران میتوان خواند.
درحوزۀ وحی
الگوی پارادیمی باتوجه به معنای هنجاری آن بصورت گسترده یی واردحوزه های گوناگون مسایل علمی وفلسفی شد ه است. به گونه ییکه "نظریۀ وحی خودجوش" به عنوان اولین سنگ بنا برای ایجاد ساختمان اندیشۀ دینی به مثابۀ آغازگر پارادایمی نو واردمباحث دینی شده است. باواردشدن این بحث بحیث "نظریۀ فطرت "زیرعنوان "ام المعارف"تمام بخش های اندیشۀ دینی راتحت شعاع خوددرآورده است. گرچه شماری دین شناسان تقابل روشنفکران دینی به پدیدۀ وحی رابادیدگاۀ سنتی ادامۀ تقابلی میدانندکه درگذشته هامیان اشاعره ومعتزله وجودداشت؛ولی اندیشمندان مسلمانی چون عبدالکریم سروش و محمد مجتهد شبستری دیدگاه های خاصی که در رابطه با پدیدهی وحی دارند .این رویکردنوعی عقلانیت اعتزالی راباجدال کلاسیک میان اشاعره ومعتزله(10) بحیث نظرهمسنگ وصائبی نمیشمارند. گرچه طرح معنای تاریخیت وحی امرتازه یی نیست .هرگاه آثارواندیشه های امامان ومجتهدان دین درگذشته هابصورت دقیق موردمداقه قراربگیرند،میتوان دریافت که پیش ازاینکه واصل بن عطادست به اعتزال بزند، رگه های عقلانیت وخردگرایی رامیتوان درآثارعلماوفقهای پیشترازاونیزپیداکرد. چنانچه امام اعظم باتوجه به آیات قرآن بصورت بی سابقه یی برعقل تاکیدمیکردوعقلانیت راپایۀ دین تلقی میکرد. وی باتهورفکری ییکه داشت توانست تابرمبنای قرآنکریم واحادیث پیامبراصولهای استوارفقهی چون استقرا، قیاس ، اجماع راتقویه وگسترش داد، اصل دیگریرازیرنام استحسان بوجودآورد. اودراین راه چنان گامهاییراگذاشته است که حتاشماری ازمستشرقین ناآگاهانه اورامتهم به اختلاف باپیامبرکرده اند(رجوع شودبه کتاب جنبش های روشنفکری درایران ازاحسان طبری ) .درحالیکه اوبرمبناهای روشن کلامی فقۀ اسلامی راغنابخشید. چنانچه عبدالکبیرصالحی درمقاله یی زیرعنوان "معناشناسی کلام الهی ازدیدگاۀ متکلمان وفیلسوفان وعارفان مسلمان " باتاییدواشاره به تصحیح دوبارۀ مقالۀ عبدالکریم سروش زیرنام "کلام محمد"دراین مورداشاراتی کرده است وحرفهای خودرابه استناد کتاب معروف کلامی امام بنام "فقۀ اکبر"ارایه کرده است.
مهدی بازرگان (11)بحیث بنیانگذاراین اندیشه مبحثی رادراین باره زیرنام "خودجوشی» در جشن مبعث سال 1340 در انجمن اسلامی انجنیران مطرح کرد. وی بااشاره به شماری ازآیات الهی نسبت پدیدهی بعثت با اراده و مشیت عام خداوند ومکانیسم تحقق ارادۀخداوندی در متن جامعۀ انسانی و اهمیت خود مردم در وقوع پدیدۀ مذکورراموردتوجه قرارداده است. وی با اشاره به دو نوع فرهنگ در دو جغرافیای متفاوت از جهان، خاطرنشان کرده است ، در بخشی از جهان که طبیعت با انسان، خشن ، تندخو و نامهربان بوده است، بیشتر رابطۀ انسان-خدا مورد توجه آدمی بوده است. و در بخشی از جهان که در آن طبیعت سخاوتمند و بخشنده بوده است، بیشتر رابطۀ انسان-طبیعت، مد نظر بوده است. امااو در هر دو مورد "نقص پای سوم" را میبیند. او برای تبیین پدیدهها در نگاه انسان دینمدار مدرن که هم پایبند به ایمان دینی و هم معتقد به پیشرفتهای علمی است، مثلث خدا-طبیعت-انسان را پیشنهاد میکند. وی معتقداست که در قرآن همواره دست خدا از آستین انسان و طبیعت بیرون میآید وعمل خدا در انسان و برای انسان، عملی نیست که از خارج او صورت گیرد ؛بلکه چشمه یی است که از درون خود شخص میجوشدوبصورت خودجوش بیرون میشودواورابه مثابۀ موجودی تاریخی فعال نه منفعل دردایرۀ هستی مطرح مینماید. وی خلاف نظریه های قبلی که انسان درآن بحیث موجودی منفعل به معرفی گرفته شده است . بااتکابه آیاتی ازقرآنکریم چون سوره های انفال آیۀ ، 17الملک آیۀ 19،رعد آیۀ 11 ،بقره آیۀ25 وانعام آیۀ 95 پدیدهی بعثت و وحی را تحت مکانیسمهای طبیعی و اجتماعی خاصی مشمول ارادهی الوهی مطرح مینماید؟ وی باتوجه باآیات الهی دعا رانیز " جز خودجوشی، یعنی از درون خواستن و از درون برخاستن و برانگیخته شدن چیزی دیگرنمیداند"ومیگویدکه
"نعمتها و رحمتهای خدا مانند امواج بیسیمی هستند که همه وقت و همه طرف پراکنده اند. همینکه شخص مثل گیرندهیی خود را مواجه با یکی از این امواج مینماید، این امواج راازطریق عبور از خیابان یا ملاقات بامردم و خواندن روزنامه و کتاب و گاهی با صرف تمرکز و توجه حواس مییابد... استجابت دعا رادر بسیاری موارد، آمادگی شخص و برخورد به همان امواج فضل منتشرۀ ناموس خلقت تلقی میدارد.وی بااین دیدنظریۀ وحی واندیشۀ سیاسی خویش رابهم مرتبط میسازدوباتوجه به شخصیت پیامبربحیث گیرنده یی فعال نه منفعل درپروسۀ اخذوحی ،بعثت رابه معنای... مأموریتی نمیشمارد که از ناحیۀ خداوند و ... خارج از خود رسول مبعوث شده باشدومردم راهم مانند سفارتی یا ... مأموریتی تلقی نمیکندکه سلطانی یا دولتی به کارمندی (شایدبدون لیاقت وشخصیت) میسپارد...درواقع این گونه دیدگاه های روشن بینانه مبنایی بوده است ،برای دانشمندانی چون دوکتورعبدالکریم سروش (12)که بعدازچهاردهه چنین بگوید:
"مگر خدا بیرون پیامبر است و مگر پیامبر دور از خداست؟ نمیدانم چرا قرب حق با عبد ... فراموش شده و تصویر سلطان و پیک و رعیت به جای آنها نشسته است؟" و "اینها [مشیت خداوند و مکانیسمهای طبیعی و اجتماعی] از هم فاصله ندارند و مانند امور اعتباری بشر نیستند که یکی فرمان بدهد و دیگری اجرا کند. و من در شگفتم که چرا دستگاه خدا در چشم شما همچون دستگاههای اجرایی و مدیریتی بشری است"وی باتوجه به آیات سورۀاسراءازآیۀ 90 تا 93چنین گفته است:" مطابق با آیات فوق مگر نه این است که از نگاه مشرکان، وحی میبایست پدیدهیی بصورت کامل در خلاف جهت امور طبیعی و نظم مأنوس جهان باشد؛بلکه وی (13)بر همین اساس آشکارا میگوید "گرچه همۀ طبیعت الهی است اما در طبیعت همه چیز طبیعی است و در بشر همه چیز بشری است و در تاریخ همه چیز تاریخی است"بااین گفتۀ خودازنقش فعال انسان پیرامون نظریۀ وحی پرده برمیدارد.
بازرگان نیز با توجه به آیات فوق و انتظار غیرطبیعی بودن بعثت و وحی، مطابق با تلقی ریشهدار خود، نسبت به وحی خلاف آمد قرآن را نسبت به دید بشر متذکر میشود وچنین اشاره میکندکه قرآن بر خلاف این تصورهاو توقعها میگوید: هوالذی بعث فی الامّیین رسولاً منهم..." خداوند در میان عامه وتودهی مردم و از خود آنها (یعنی نه از خارج و نه با دخالت خارج) فرستادهای را برمیانگیزاند و بر میخیزاند." (14)اشارۀ صریح این آیت نقش امی بودن پیامبرراآشکارمیسازدکه چگونه خداوندپیامبرخویش راازمیان مردم برانگیخته است . پروسۀ وحی درقرآن به گونه یی ارایه شده است که خداوندیک دستگاۀ فرستنده وانسان یک دستگاۀ گیرندۀ منفعل وعادی نیست که ظرفیت گیرنده گی انسان هم نسبت به اخذ وحی متفاوت است وتنهاپیامران الهی اندکه درزمان خاص ومکان خاص نیروی گیرنده گی آنرادارند. چنانچه ازحادثه طوردرکوۀ سینابوضوح فهمیده میشودکه وحی الهی به مثابۀ جرقۀ نامریی فراترازماحول ومحیطی تابیدکه حضرت موسی درآن قرارداشت ودرنتیجه دیگران ظرفیت پذیرش وحی رانداشتندوازابهت حادثه مبهوت وحتابه سرحدهلاکت رسیدند. چنانکه بازرگان باتوجه به روندپیچیدۀ وحی میان خداوانسان چنین میگوید: "به زعم قرآن و اسلام، خداوند یک پست فرستنده و انسان یک دستگاه ساده گیرنده نیست که منفعل و منتظر باشد. انسان خود خدای کوچکی است که هم گیرنده است و هم فرستنده. مثل هر موجود بیجان و با جان دیگری که عالمی خاص خود تشکیل داده، بصورت دایم در درون ماده یا در لانه یا در بدن خویش وارداتی از طبیعت خارج اخذ و تفکیک نموده، پس از تصفیه و تجزیه و تبدیل، محصول یا مصنوع نوینی غیر از آنچه دریافت کرده است میسازد و یا بیرون میدهد. در حقیقت گنجینه و چشمهای از سرمایه و استعداد و انرژی است."(15)تلقی انسان نسبت بوحی درطول تاریخ باتوجه به فعال بودن یامنفعل بودن گیرندۀ آن یعنی پیامبرمتفاوت بوده است واین تفاوت نگرشهابودکه درگذشته گروه های اشاعره ومعتزله رابوجودآوردکه اولی قرآن راقدیم ودومی حادث میخواند. امروزاین دیدگاه به گونۀ دیگری ذهن شماری اندیشمندان مسلمان رابخودمشغول گردانیده است وبه مثابۀ بحثی متمایزباب تازه ییرامیان سنت گرایان نظریۀ وحی وروشنفکران دنیی نظریۀ وحی بوجودآورده است . چنانکه عبدالکریم سروش دراین باره نوشته است:"
"فرق اساسی نظریۀ وحی سنتگرایان و نظریۀ وحی روشنفکران دینی در این است که اولی مبتنی بر متافیزیک بعد است (چون دست خدا را خارج از امور طبیعی و تاریخی و بشری میبیند)؛ ولی دومی مبتنی بر متافیزیک قرب است (چون دست خدا را داخل این امور و پدیدهها میبیند) بنابراین زبان حال روشنفکری دینی است که نبایدگفت خداوندمیوه نمیدهد؛بلکه گفته میشود:برای اینکه خداوندمیوه بدهد،بایددرختی غرس کردوتاآن درخت میوه بدهد. یااینکه نگوییم خداوندسخن نمیگوید؛بلکه گفته شود ،برای اینکه خداوندسخن بگوید،راهش این است که پیامبری سخن بگوید و سخناش سخن خدا شمرده شود"(16)دانشمندان تلاش روشنفکران دینی رابرای چگونگی دریافتهای آنهاازوحی یک نوع انقلاب کوپرنیکی عنوان کرده اند. اینگون تلقی ازوحی معنای آنراداردکه پروسۀ وحی باهمه پیچیده گیهایی که دارد، انسان درآن نقش مهم وسازنده ییرادارد. درروندیادشده انسان به مثابۀ دستگاۀ آخذۀ فعال وبااراده یی عمل کرده است که ازلحاظ تاریخی به پروسۀ وحی معنای تاریخی داده است ؛زیرامعنای تاریخی وحی است که نقش فعال دین رادرسازنده گی جوامع بشری برای هرنسلی وهرعصری بصورت بارزی مطرح کرده است . هرگاه پذیرفته شودکه نقش انسان درپروسۀ وحی منفعل وغیرفعال است ، درآنصورت انسان جزبازیچه یی دردست تقدیرچیزدیگری نخواهدبود. درحالیکه خداوندانسانرانایب خوددرزمین انتخاب کرده است وبرای اومسؤولیت داده است تادرراستای سنت الهی استواروبااراده گام برداردوباتوجه بااختیاریکه برای اوداده شده است ،حق انتخاب رادارد.
زمانیکه حرف برسرظرفیت های انسانی درپروسۀ وحی زده میشود، هدف ازتواناییهای پنهان اواست که درزمان معینی فعال وبیدارمیشود. به گونۀ مثال زمانی یک پارچه ذغال بوسیلۀ دمیدن بادروشن میشودکه قبل از آن دست کم نقطه یی ازآتش درآن موجودباشد. درروندوحی پیامبربه مثابۀ گیرندۀ فعالی عمل کرده است که انسانهای عادی ازآن معذوراند، هستی کتاب محفوظ الهی است که درقرآن ازآن به عنوان لوح محفوظ یاده شده است ،البته کتاب محفوظی که عناصرگوناگون هستی درآن بارابطۀ محکم ومنضبطی به ثبت رسیده است که سنتهای الهی درآنهابصورت طبیعی جاری وساری اندوهرکدام درشرایط مناسبی برای پذیرش سنت هامتمایل اند. انسان چون گل سرسبدطبیعت که دردرون سنت های الهی شناوراست ، درهماهنگی ونظم بخشی سنتها دست بالاداردکه این توانایی اوخودازجمله سنتهای الهی میباشد. بگونۀ مثال همین حالاآگاهیهای گوناگونی بصورت بارهای برقی درفضاموجوداندکه همه براساس سنت الهی درسراسرکاینات جاری اند. درهرزمانی برای هرکس قابل دسترسی نیستند، مگرزمانیکه وسایل وامکانات برای اخذامواج یادشده فراهم گرددکه این وسایل وامکانات خودازجمله ظرفیت هایی اندکه سنت الهی درآنهاساری است ودرصورت آماده بودن توان جذب امواج برقی رادارندودرضمن قدرت دگرگونی درامواج وارده رادارندکه امواض برقی رابه امواج خطی وتصویری تبدیل مینمایند. نمونه های مختلف آنرامیتوان درسیستم های کمپیوتری وسایروسایل ماهواره یی میتوان مشاهده کرد.
وحی الهی هم هرآن درکاینات جاری وساری است ودستگاۀ فرستندۀ وحی الهی هم درسراسرعالم فعال است ؛ولی زمانی شخصی قدرت گیرنده گی آنرامییابدکه بگونۀ یک دستگاۀ کوچک تکنالوژیکی (تنهاانسان نه سایرموجودات)ظرفیت گیرنده گی امواج وحی الهی راپیدانماید؛ولی باتفاوت آنکه دستگاۀ کوچک تکنالوژیکی چون کمپیوتردراین روندبصورت منفعل عمل مینمایدنه فعال . بدین معناکه تنهاتوانایی آنراداردکه آنچه برایش داده میشود، آنرابدون هرگونه تغییری دوباره انتقال میدهد؛ولی انسان درپروسۀ وحی به مثابۀ موجودفعالی وبااراده عمل نموده است که دراین روندتنهاانتقال دهندۀ منفعل نیست ؛بلکه توانایی آنراداشته است تادرقسمت انتخاب وچگونگی انتقال وحی باتوجه به معنای تاریخیت آن نیزنقش بارزداشته باشد. انسان دراین روندبصورت موجودی فعال توانایی آنراداشته است تاازمیان جهانی ازمفاهیم ،مفاهیم لازم واولی وحی الهی رااخذوآنرابرای هدایت بشریت ارایه نماید.
ارایۀ نظریۀ وحی درواقع باب تازه ییرابرای مومنان گشودتادرروشنای عقلانیت فعال نسبت به دین نگاه نمایندوباتلسکوب تیزبینی بزوایای ناپیدای دین نگاه نمایند. این بحث زمانی ازاهمیت بیشتربرخوردارگردیدکه انسان مراحل شک دستوری راپشت سرگذاشت وبابهای جدیدعلمی راگشود. بویژه انسان کنونی که دیگرانسان دیروزقبل ازکانت نیست که تنهابه عین توجه داشت واشیاراازعینک محض عین میدیدوبه ذهن ونیروی حلاق آن توجهی نداشت. انسان دیروزبه پدیده هاتوجه داشت ؛ولی انسان امروزبه پدیدارهاتوجه دارد. انسان دیروزدربرابرپدیده هابه گونۀ انفعالی عمل میکردوازنقش ذهن خوددرچگونگی شناخت پدیده هاانکارمیکردوبه پدیدارهاتوجه نداشت . درحالیکه اوامروزپدیده هارایک یک میگیردودرذهن خودحلاج وتحلیل مینمایدوآنچه راکه درنتیجۀ تحلیل برایش پدیدارمیگردد،دوباره انعکاس میدهد. طوریکه دربالابدان اشاره رفت ،سخن مرحوم بازرگان دراین رابطه صراحت آشکاری دارد.
جان فلسفۀ کانتی هم درهمین است که او دریافت، ذهن نقش فغالی درشناخت اشیادارد.پیش ازفلسفۀ معرفت شناسی کانت بیشتربه عین توجه میشد. چون در فلسفۀ پیش ازاو، تلقی رایج بر این اساس قرار داشت که «ذهن» در شناسایی خصوصیات «عین»، بصورت کامل منفعل عمل میکند و در حالت ایدهآل باید همچون آینه یی بیزنگار خصوصیات عین را باز نمایاند. معرفت شناسی کانت، ذهن را از این جایگاه منفعل خارج کرد. استعارۀ آینه را که معرف نقش ذهن در معرفتشناسی پیشاکانتی است، میتوان در اندیشۀکانت به استعارۀ عینک تبدیل نمود که رنگ لنز و خصوصیات آن در شکل دادن به تصویر اشیاکه از ورای آن دیده میشود، مؤثر است. در این اندیشه، شیئ فی نفسه {"پدیده" (نومن)} دراصل قابل دسترسی نیست و معرفت ما به پدیدارها(فنومن) متعلق میگیرد. از آنجا که در فلسفۀکانت بر خلاف فلسفههای رایج قبل از وی، از دکارت به بعد، نقطۀ عزیمت نه عین بلکه ذهن است، به همین دلیل کانت معرفتشناسی خود را انقلابی کپرنیکی در این حوزۀ معرفت شناسی عنوان کرده است. اوبااین انقلاب توانایی برتری برای ذهن بخشیدتاانسان درروشنایی آن بمراتبی ازشناخت پدیدارهاونه پدیده هانایل آید. یعنی معرف انسان ازاشیامتناسب به شناخت اوازپدیده هااست که درذهن اوپدیدارمیگردندوذهن هم قابلیت انعکاس آنهارامییابد.
روشنفکران مسلمان هم توانستندتاگردونۀ شناخت رادرحوزه های معرفت وحی نیزدگرگون نمایند که باتوجه به مثلث خدا، طبعیت وانسان ،جایگاۀ واقعی انسان رادرپروسۀ وحی آشکارگردانندوبرای توضیح وآشکارگردانیدن پدیدۀ وحی نقطۀ حرکت خویش راانسان وتواناییهای وجودی ومعرفت شناسی اودرتلقی وحی قراردادند. بااین گام نظریۀ وحی خودجوش رابه مثابۀ آغازگر پارادایمی نو در اندیشۀ دینی ارایه کردند.
باب معرفت شناسی یی راگشودندکه برای انسان دین مداریک حوزۀ منسجم ، متجانس وسازگارباشد
منابع ورویکردها:
1- سورۀ روم ، آیۀ 9
2- ناطقی شفایی ، بررسی ابعادتاریخ ، قسمت هفدهم ،جریدۀ انصاف ، شماره 59
3- همان منبع
4- آيزايا برلين فيلسوف سياسي و مورخ تاريخ انديشه ها در 5 نوامبر 1997 در سن 88 سالگي در شهر آكسفورد انگلستان درگذشت. وي در زمره برجسته ترين نظريه پردازان سياسي معاصر در باب مفهوم «آزادي» به شمار می آمد
استفاده ازاین منابع انترنیتی 243.blogfa.com/post-55.aspx - 68k
www.nasour.net/?type=dynamic&lang=1&id=83 - 23k
5- استفاده ازاین منابع انترنیتی etka.fatehnet.net/content/view/240/56/ - 50k
www.morsalat.com/detail_lib_fa/?iLib=122&iData=293&iCat=357&iChannel=24&nChannel=Lib
6-X is (is not) free from Y to do (not do) or become (not become) Z»
در اين فرمول با توجه به آنچه در بحث از آزادی منفی و مثبت آمد، شخص ابتدا سعی ميیكند به آزادی منفی دست بيابد. به اين معنا كه X (فاعل و عامل) با از بين بردن Y (مانع و رادع) بتواند و سعی كند به آزادی دست بيابد. اين تلاش فرد برای رهايی و از ميان بردن موانع، در واقع تلاش برای دست يافتن به آزادی منفی است كه اگر موفقيتآميز باشد، آزادی منفی محقق شده است. اما با توجه به فرمول مك كالوم اين وضعيت هنوز به پايان نرسيده است؛ زيرا اين پرسش مطرح میشود كه شخص، اين آزادی را برای چه چيزی میخواهد. طبيعتاً بخش ديگر تیوری مك كالوم به اين پرسش پاسخ میدهد و ميگويد شخص، آزادی را برای اين میخواهد كه اقدام و كاری را انجام دهد و يا به وضعيت خاصي كه Z (غايت و هدف) است برسد. بنابراين، شخص آزادی را برای غايت و هدفي ميخواهد كه اين هدف با توجه به مفروضات، شرايط و اقتضائات جغرافيايي و انديشهیی، ميتواند متفاوت و متنوع باشد.
www.hamshahrionline.ir/News/?id=18524 - 41k 7- ابرگرفته ازاین منبع
8- www.faryadhaye-khamoosh.blogfa.com/ - 186k
9- برگرفته ازاین منبع انترنیتی etka.fatehnet.net/content/view/240/56/ - 50k
10- مذهب اعتزال در اوايل قرن دوم هـ ق توسط واصل بن عطا (131-80) پديد آمد . در آن زمان مسألۀ مرتکب گناۀ کبيره و حکم دنيوی و اخروی آنها مورد بحث بود. خوارج مرتکب گناۀ کبیره را کافر و حسن بصري آنرا منافق مي دانست ، مرجعه هم معتقد بودکه چنين کسی همچنان مومن است. واصل بن عطا از شاگردان حسن بصری رأی جديدی برگزيد و گفت مرتکب گناه کبيره نه مومن است و نه کافر ، اين نظريه به عنوان منزلة بين المنزلتين شهرت يافت و چون بعد از بيان اين نظر از مجلس درس استاد خود کناره گرفت به معتزله شهرت يافت. از آنجا که معتزله در مسألۀآزادی اراده طرفدار نظریۀ قدریه بودند ، روش ملايمت را برگزيدند ، ولي پس از بي ثباتي امويان به نشر عقايد خود پرداختند. (تاريخ معتزله : محمد جعفر لنگرودی)
11- بازرگان، مهدی، بعثت ، مجموعهی آثار 2، انتشارات قلم، تهران، 1377، صفحۀ 138-113
12- همه نقل قولهایی که از سروش صورت گرفته است، از مقالهی "بشر و بشیر"میباشد.
13 همان منبع
14- ، مهدی، بعثت ، مجموعهی آثار 2، انتشارات قلم، تهران، 1377، صفحۀ 138-113
15- بازرگان ، مهدی، بعثت ، مجموعهی آثار 2، انتشارات قلم، تهران، 1377، صفحۀ 138-113
16- ازمقاله "بشروبشیر"عبدالکریم سروش
April 30th, 2012
برداشت و بازنویسی درونمایه این تارنما در جاهای دیگر آزاد است. خواهشمندم، خاستگاه را یادآوری نمایید.
- برگردان: ا. م. شیرینظریه استالینی انقلاب جهانی
- ناصر اصغرینكاتی درباره افزایش حداقل دستمزد
- داکترسخی اشرف زی سیدکاغذفرقه وهابی در کشور های عقب مانده,دستنگروبی سواد
- سید احمد ضیا نوریحضرت عیسی مسیح علیه السلام
- نویسنده : مهرالدین مشیدچگونه می توان ملت شد و هویت مقتدر ملی پیدا کرد
- امان ریاضتآدم مرده است بگذار بنی آدمان همین باشند
- جاویدفرهادسه مقوله دریک گفتمان
- امیر هوشنگ اطیابیدر بزرگداشت نلسون ماندلا چه حقایق تاریخیای پنهان میشود؟
- محمد عوض نبی زادهمرحوم فرقه مشرفتح محمد خان میرزاد یکی ازمنادیان آزادی وعدالت
- نویسنده : مهرالدین مشیدهیچ تهاجمی مقدس نیست و هر اشغالی توجیه ناپذیر است
- نویسنده : دکتور طاوس وردک از خود بګویید و راجع به خود بنویسید
- نگارنده : زلمی رزمیاعلامیه جهانی حقوق بشر
- گزارنده به دری: عزیز آریانفر(کوشانی ها، کانگیویی ها، ، سابری ها، کروات ها و...)
- برونو دروسکیمارکس، لنین، بلشویک ها و اسلام
- نویسنده : دکتور طاوس وردک فساد اداري ، مسموم کننده مردم افغانستان
- زمان ( مراد )«قرار و فرار شاهِ ما»(1)
- سیامک ستوده آیا ماندلا در مبارزه بر علیه آپارتاید به توده ها تکیه کرد؟
- علی صدارت ابهام در لائیسیته و مذهب شیعه
- دهم دسامبر روز جهانی حقوق بشر نوشته از ع. بصیر دهزاد
- تُخارهاگزارنده: عزیز آریانفر
- محمد عوض نبی زادهنجف بیگ شیرویکی ازقربانیان عهد شکنی کوچیهای مهاجم
- سلیمان کبیر نورینماد جاویدان و پیروزمندانه ی آزادی و برابری انسانی
- محمد ضیا ضیاجمهوری دموکراتیک سخن
- نظر برهاندر جاودانگی تاریخ ومردی از افریقای جنوبی نلسون ماندیلا
- نویسنده : مهرالدین مشیدمبارزۀ عدم تشدد از گاندی هند تا گاندی سرحد و سرنوشت پشتون ها
- زمان هوتکدهم دسمبرروز جهانی حقوق بشر
- علی رستمینلسون رولیهلاها ماندلا پدرمعنوی مردم افریقای جنوبی درگذشت
- عزیز آریانفرکشاکش در آسیای میانه
- ناصر اصغریدرباره آنارشیسم پرودون و باكونین
- نویسنده : مهرالدین مشیدمبارزۀ عدم تشدد از گاندی هند تا گاندی سرحد و سرنوشت پشتون های آنسوی خط
- حسن پیمانپهبادهای بدون سرنشین امریکائی
- وصیت امام احمد ابن حنبل برای پسر خود در روزی عروسی اش !الحاج امــیـن الـدیــن » سعـیـدی – سعید افـغــانی«
- گزارنده به پارسی دری: عزیز آریانفرمیهن نخستین و ریشه های هندواروپایی ها، فینی ها و اگورها 1و تورک ها
- داکتر سخی اشرف زی سید کاغذ خط مش سیاسی ,اقتصادی واداری حکومت کرزی به ناکامی گراید
- حسن پیمانپهبادهای بدون سرنشین امریکائی
- نویسنده : مهرالدین مشیدحماسۀ استثنایی تاریخ
- فرامرز دادورجایگاه جنبش چپ در اپوزیسیون دمکراتیک
- لیکونکي : دکتور طاوس وردک دافغانستان د سرتاسري بحران دنجات لاره
- بګرامیوال ـ از المانتبلیغات ریاکاران خود فروخته ماویست
- حسن پیمانپهبادهای بدون سرنشین امریکائی
- نویسنده : مهرالدین مشیدمبارزۀ عدم تشدد از گاندی هند تا گاندی سرحد و سرنوشت باشنده گان آن
- ترجمه توسط حمید محویاسلام ترسائی : مذهب از دیدگاه واقعی مارکسیسم
- جلال بايانی کاوشگرتروريســــــــــــت شــــــناخته شــــده حسن اميری
- دکتور طاوس وردک د اقتصادی اوسیاسي ونډې دوام
- داکتر سخی اشر ف زی سیدکاغذچراعیسویت درتضاد با جهان اسلام قرارگرفت؟
- افاده حقوقی از جلال بايانیدفاع از حق مشروع حقوقی خود هم قطاران خود
- لیکونکۍ : دکتور طاوس وردکولې امریکا د افغاني طالبانو یو لیډر مړ نه کړو
- محمد عوض نبی زادهابراهیم خان گاوسوارنمادی ازمبارزات داد خواهانه برضد استبداد
- مهرالدین مشیدمبارزۀ عدم تشدد از گاندی هند تا گاندی سرحد و سرنوشت باشنده گان آن
- دکتور طاوس وردک د اقتصاد او سیاست ونډه په جنګ کې
- لیکونکۍ : دکتورطاوس وردک کرکه ( نفرت )
- ناصر اصغرینگاهی به كنگره فدراسیون كار آمریكا
- دکتور طاوس وردک په اطلاعاتی مواردو کې د سوق او اداری اصول
- ترجمه: محمد پورهرمزاندربارهٔ کئوپراسیون
- دکتور طاوس وردک د محوري سازمان ستراتیژي
- الحاج امــیـن الـدیــن سعـیـدی – سعید افـغــانیمصافحه زن با مرد نامحرم !
- دکتور طاوس وردک د ستراتیژۍ بل ډول درهبر او مدیر کړه وړه دي
- الحاج امــیـن الـدیــن » سعـیـدی – سعید افـغــانی«جنتری عبادتی سال
- نظرمحمد مطمئنامريکايې پوهنتون او برتانوي پوځي اکاډمي
- خلیل ودادمصئو نیت قضایی نظامیان شوروی و ضمانتهایی که افغانستان میخواست
- نوشته کریم پوپل صحت و سلامتی درافغانستان
- دکتور طاوس وردک بیړنۍ ، د ډار او مجبوریت ستراتیژي
- محمد عوض نبی زاده ملا خداداد لورانی یکی ازرهبران جنبش دهقانی درکشور
- مهرالدین مشیدمبارزۀ عدم تشدد از گاندی هند تا گاندی سرحد و سرنوشت باشنده گان آن
- نوشته از ع. بصیر دهزادپاسخ و توضیح بر سوالات محترم داکتر سید عبد الله کاظم
- نوشته کریم پوپلادیان ابراهیمی یا یکتا پرستی
- دکتور طاوس وردک د جنګو علتونه کوم شیان دی
- دکتور طاوس وردک جنګ څه ته وايي
- نیش ِ بی بی سی ، نه از ره کین است !
- سید احمد ضیا نوریعید سعید قربان بر مسلمین جهان مبارک باد
- نویسنده : مهرالدین مشیدحج تجسم عینی توحید و قربانی نماد ایثار و توجه به اصل اقتصاد است
- ستراتیژی څه ته وایی او ولې سیاسیون دغه اصطلاح ډیره استعمالويلیکونکۍ : پوهندوی جنرال ارکانحرب دکتور طاوس وردک
- شباهنگ راددر چهل وششمین سالگرد جانباختن چه گوارا
- اسماعیل هوشیارنوبل و شیخ حسن روحانی !
- نویسنده : مهرالدین مشیدرابطۀ طالبان و القاعده ناشکستنی است
- صبا راهیگوسفند های مشنگ
- الحاج امــیـن الـدیــن» سعـیـدی – سعید افـغــانی«حج نیابتی
- ارسالی صمیمیاز تقسیم به دست متفقین تا آلمان متحد
- الحاج امــیـن الـدیــن» سعـیـدی – سعید افـغــانی«حج بعد از مرگ
- الماس فرضیپیرامون اقلیت مذهبی یارسان (اهل حق)
- الحاج امــیـن الـدیــن» سعـیـدی – سعید افـغــانی«حــج رفـــتـن تکراری!
- نویسنده : مهرالدین مشیدنیایش کانون عبادت و عصیانی خودجوش و آگاهانه
- فرزاد رمضانی بونشنگاه ترکمنستان به افغانستان، از تلاش برای اجرای تاپی تا میانجیگری در مذاکرات صلح
- خلیل ودادفراز و فرود مناسبات هالند افغانستان
- الحاج امـیـن الـدیــن» سعـیـدی ــ سعید افـغــانی«در جنت عبادتی وجود ندارد!
- شباهنگ رادانساندوستی سرمایه ریاکارانه است
- نصرت شادلیبرال ها و بن بست کاپیتالیسم – دمکراسی
- علی رستمیخردستیزان قرن بیست ویکم
- سلیمان راوشجشن مهرگان
- ارسالی صمیمیمقبره 2600 ساله در ايتاليا كشف شد
- نظرمحمد مطمئنزموږ له پاره وياړ! د ټوپکوالو له پاره کباړ!؟؟؟
- رسول پويانجايگاه حقوق تعاملی در نظام حقوقي و قضايي افغانستان
- فرزاد رمضاني بونشدستاوردها وچالش هاي شورای کشورهای ترکزبان و نقش برادر بزرگتر تركيه
- نویسنده : مهرالدین مشیدسنت گرایی طالبان به مثابۀ انحطاط فرهنگی ضربه یی بر پیکر اسلام
- الحاج امــیـن الـدیــن» سعـیـدی – سعید افـغــانی«اهل تسویف
- تتبع ونگارش : الحاج امین الدین « سعـیـدی »آیا جایز است بگوئیم فلان شخص شهید است؟
- خلیل الله عالم پیش نویس تولید نیروی برق در افغانستان است
- پروفیسر عبدالصبور فروزان نگاهی به کنفرانس مس عینک
- دوکتور صلاح الدین سعیدي – سعید افغانينمونه های ازمنابع آزادی، حاکمیت قانون ودیموکراسی واقعی!
- نویسنده : مهرالدین مشیدروشنفکران راستین نسل سوگوار در هر برهه یی از تاریخ
- عتیق الله مولویزادهجمعیت اسلامی و فقدان رهبری
- مترجم: ا. م. شیریمبادله وامهای معوقه، یا تسلیحات مالی کشتار جمعی
- دکتر بیژن بارانشکنجه و استبداد
- نصرت شادفلسفه انقلابی ، حرافی ، سفسطه و شارلاتانیسم روشنفکری نیست
- الحاج امـیـن الدین « سـعـیـدی- سعید افغانی »ادرار بصورت ایستاده
- ادیب معصومی آزادي عقيده ، اندیشه وبیان حق طبیعی هر انسان است
- مترجم: ا. م. شیریبازیهای پشت صحنه با طلا: در انتظار شکست بزرگ(۲)
- مترجم: ا. م. شیریبازیهای پشت صحنه با طلا: در انتظار تحول بزرگ(۱)
- نویسنده : مهرالدین مشیددرد های استخوان سوز بیگانگی با سنت و ناآشنایی با تجدد
- نصرت شاداقتصاد سیاسی چپ ؛- محتوا ، شعار و امید
- نویسنده : مهرالدین مشیدمدرسه های دینی خاستگاۀ اصلی طالبان، ابزاری در دست آی اسی آی
- شباهنگ رادمفهوم انقلاب از نگاهِ اپوزیسیون چپ
- الحاج امین الدین « سعـیـدی- سعید افغانی »صـدقـه فطر روزه
- نویسنده : مهرالدین مشیدفرهنگ سنتی و قبیله یی ( درسرحد) سکویی برای پرش استعماردرمنطقه
- عبدالواسع غفاریسیرانکشاف فوندامیتالیزم اسلامی دربسترآرام اروپا وامریکا
- تهیه و پژوهش از ظاهر دقیقشکل گیری فرهنگ قسمت 5
- مترجم: ا. م. شیریجهاد گزینشی
- نویسنده: مهرالدین مشیدنماز نماد یگانگی، عدالت و آزادی تفکر و بیکرانگی اندیشه در اسلام
- الحاج امــیـن الـدیــن سعـیـدی – سعید افـغــانیفدیه غرباء در رمضان
- تهیه و پژوهش از ظاهر دقیق شکل گیری فرهنگ قسمت 4
- فرامرز دادورجنبش کارگری و چشم انداز سوسیالیسم در ایران
- نصرت شادزنان و کالا در فلسفه ساختارگرا یی
- شیرین نظیری فعال حقوق زنانماری کوری مخترع عناصر شیمائی رادیوم و پلوتونیوم
- یونس شاملیآقای علیرضا اصغرزاده در نقد سیدجواد طباطبایی پای لنگی دارد
- سرلوڅ مرادزی د جولای ۱۲ مه، د ملالې یوسفزۍ نړیواله ورځ
- تهیه و پژوهش از ظاهر دقیقشکل گیری فرهنگ قسمت ۳
- الحاج امین الدین « سعـیـدی- سعید افغانی »حکم روزه در کشور های اسکندنوی
- الحاجامین الدین « سعـیـدی- سعید افغانی »دندان کشی در رمضان
- رسول پویاننقش هرات در اقتصاد افغانستان
- نصیراحمد -- مهمندماه صیام یا ماه تصفیه وتزکیه
- ارسالی صمیمیگذري بر شهرموزه سن پترزبورگ – از شليك توپ لنين تا شب هاي نقره اي
- نویسنده :مهرالدین مشیدفرهنگ سنتی و قبیله یی در دو طرف دیورند سکویی برای پرش های استعماری
- تهیه و پژوهش از ظاهر دقیقشکل گیری فرهنگ قسمت ۲
- تهیه و پژوهش از ظاهر دقیق شکل گیری فرهنگ
- شیرین نظیری فعال حقوق زنسیمون دوبووار
- ترجمۀ امیر کشفی«آزاد اندیشی و تبلیغات رسمی
- حمید محوی«ایران، تخریب ضروری» یا جنگ تحمیلی
- اسماعیل هوشیاردو روایت متفاوت با یک نتیجه مشابه !
- فرزاد رمضاني بونشبنيان سازمان فرهنگی هنری فارسي زبانان و همگرايي بيشتر ايران افغانستان و تاجيكستان
- فرزاد رمضاني بونشچالش هاي ساخت طرح كاسا 1000 و آينده همكاري انرژي آسياي مركزي با جنوبي
- نصرت شاد چپ ها و روشنفکران نیچه گرا
- ارسالی صمیمی50 سالگي چايكاي روسي در فضا - پرونده محرمانه اي كه پس از نيم قرن جهاني شد
- ارسالی صمیمیطلاق پوتین تابوی سیاستمداران روس را شکست
- ارسالی صمیمینلسون ماندلا از مبارزه با آپارتاید تا دست و پنجه نرم کردن با بیماری
- عبدالو کیل کوچی روشنگران
- بهروز عارفیاستفان هسل، اندیشمند مقاومت
- طیار یزدان پناه لموکیوضع کنونی و نقش احزاب و اتحادیه های طبقه گارگر و متوسط در جنبش های اجتماعی
- دوکتور بشير افضليبخش دوم مقاله نجات انسان-نمايشنامه
- امین الدین سعیدیخواندن نمازدر محل که تصاویر باشد!
- الحاج امــیـن الـدیــن» سعـیـدی – سعید افـغــانی«داستان عبرت انگیز
- علی صدارتابهام در لائیسیته و سربازان گمنام امام زمان
- مصلح سلجوقیدیموکراسیی کم بند (!)
- اسدالله جعفريامام علي در چشم ودل يار غار رسول الله ابوبكر
- میرعنایت الله ساداتاعتراف یک نویسندۀ ایرانی
- شيرين روشارمیشل فوکو، دولت و فقرای نیکسیرت
- شهباز نخعينابرابري، دموکراسي، حاکميت
- برگردان و تبصره از دکتر خلیل وداد با اینهمه منابع غنی آب کشوری کم آب و با آنهمه وقار و آبروهنوز هم سرزمین «بی آب» هستیم
- دوکتور بشير افضلي راه نجات انسان
- صبا راهیجنبش عدم خشونت و خشونت تولید انبوه سلاح های مرگزا !
- عزیز آریانفرآریا، آریانا و آریایی
- نظرمحمد مطمئند اسامه بن لادن ړنګ کور دخالص بابا فامیلۍ
- شیرین نظیریپیدایش نظام مادر تباری در جامعه بدوی
- نوشته الهه افتخاربشر؛ چرا مرتجع و پسگرا و تاریک فکر میشود؟
- عبدالو کیل کوچیغزنی مرکز فرهنگی جهان اسلام
- الحاج امین الدین « سعـیـدی- سعید افغانی » یادداشتی : به خطاطي قــرآن کریم به خـــون صدام حسیـن
- سید احمد ضیا نوریعفو یا بخشش
- نوشته کریم پوپلزلمی خلیل زاد
- علی رستمی پرولتاریاومبارزه طبقاتی درجامعه مدرن
- گزارنده: عزیز آریانفراز «پهنه های اریایی» تا افسانه های آذربایجانی
- عبدالو کیل کوچیگناه بیکاری به گردن کیست ؟
- برگردان: شهباز نخعيخط سير يک انقلابی
- برگردان: باقر جهانبانيشکست جنگ برای نفت
- شباهنگ رادکارگران و کودکان کار در اوّل ماه مه!
- شیرین نظیریزن نخستین نگهبان کودک ووسیله تولید نسل بشر:
- نصرت شادفلسفه مارکسیسم و مکاتب بورژوایی
- برگردان و تبصره از دکتر خلیل ودادنگاهی به گذشتهء ترانسپورت در افغانستان
- نویسنده : مهرالدین مشیدگسست های بیرون فرهنگی و درون فرهنگی جاده صافکن مداخله و تجاوزقسمت سوم
- به قلم الهه افتخار روشنفکری : روشنفکری دینی است و یا دینی و غیر دینی ندارد!
- ترجمه: ا. م. شیریُردار طلائی سیاست چینی (۲)
- داکترسخی اشرف زی سیدکاغذنشر ارقام واهی توسط دایرهً المعارف افغانستان
- لیکوال : ننګیالی بڅرکیغزنی په اسني وخت کي داسلامي تمدن دپایتخت په توګه
- نویسنده : مهرالدین مشیدگسست های بیرون فرهنگی و درون فرهنگی جاده صافکن مداخله و تجاوزقسمت دوم
- ترجمه: ا. م. شیریبُردار طلائی سیاست چینی (۱)
- نصرت شاد قرن بیست ؛ از فروید تا لوکاچ
- ترجمه: ا. م. شیریطلا: بازگشت به دنیای پول(۲)
- میر عنایت الله ساداتتحقق مشی ملی
- سید احمد ضیا نوریفشرده ی از زندگینامه خداوندگار عشق و عرفان حضرت مولانا (رح) وگذری بر آیین رقص سماع
- نویسنده : مهرالدین مشیدگسست های فرهنگی در سطح ملی زمینه ساز عمیق تر ساختن فرهنگ های محلی
- لیکونکۍ : دکتور طاوس وردک دعسکری مکلفیت دوه کلنه دوره
- ترجمه: ا. م. شیریطلا: بازگشت به دنیای پول(۱)
- مترجم: ا. م. شیریجنگ اقتصادی: بهترین دفاع، حمله است(۲)
- اسماعیل هوشیاردروغ سیزده به انتخاب خودتان !
- نصرت شاد ما و جامعه شناسان لیبرال غرب
- مترجم: ا. م. شیریجنگ اقتصادی: بهترین دفاع، حمله است(۱)
- شیرین نظیرینقش زن درپروسه تولید دردوره پیش از تاریخ:
- ترجمه توسط حمید محویبازگشت مبارزۀ طبقاتی
- نویسنده : مهرالدین مشیداز قبض و بسط تیوریک شریعت تا قبض و بسط اسلام گرایی
- نویسنده : مهرالدین مشیدزبان، ادبیات و فرهنگ را نباید بیشتر سیاسی کرد
- مترجم: پيام پرتوى تاريخ تجارت برده از آفريقا به اروپااز دهه هاى ۱٤٤۱ تا ۱٩٥۰
- اسماعیل هوشیارزوایای حسی و لمسی نوروز !
- دوکتورصلاح الدین سعیدي - سعید افغانی بحث بوزینه بودن آدمی!
- نصرت شاددو جامعه شناس
- ارسالی صمیمیمیزبان امسال جشن جهانی نوروز کجاست؟
- عنایت الله پویان ژور خپګان
- علی رستمی جشنهای باستانی نمایانکر همبستگی اقوام وملیتهای تمدن اریایی
- نویسنده: مهرالدین مشیداز قبض و بسط تیوریک شریعت تا قبض و بسط اسلام گرایی
- نوشته از : ع. بصیر دهزادحقوق بشر و جرائم حذف فزیکی ( قتل های سیاسی) بدون پروسه عدلی و قضائی
- مترجم: پيام پرتوى تاريخ تجارت برده از آفريقا به اروپا
- آصف بره کیبوداها فرو ریختند، نه آسمان تکان خورد نه زمین
- پيام پرتوىبردهداری در عصر مدرن؛ ارزش یک انسان چقدر است؟
- پیشگفتار و ترجمه: ا. م. شیرینمایشی تحت عنوان «بازرسی ذخیره طلای آمریکا»
- شباهنگ رادراهاندازی جنگ و تنش، سیاست کنونی امپریالیستها
- سید احمد ضیا نوری روز سیاه و فراموش ناشدنی در تاریخ افغانستان فروپاشی تندیس های بودا
- اسماعیل هوشیارمشکلات چپ ازدرون و دربیرون !
- ترجمه توسط حمید محویامپریالیسم : مبارزه علیه آن و یا در تبانی با آن
- نوشته کریم پوپل تعداد تلفات جنگهای سال 2001-2013 در افغانستان
- فرامرز دادور جایگاه جنبش زنان در ایران
- مترجم: پيام پرتوى تاريخ تجارت برده از آفريقا به اروپا
- نویسنده : مهرالدین مشیدحکومت دینی از تجربۀ اسلام گرایی تا آزمون های تازۀ پسا اسلام گرایی
- مترجم: ا. م. شیریچاله های سیاه اقتصاد جهانی (بخش دوم)
- نویسنده : مهرالدین مشیدحکومت دینی از تجربۀ اسلام گرایی تا آزمون های تازۀ پسا اسلام گرایی قسمت دوم
- ارسالی صمیمیهشت تن از منحوسترین روسای جمهوری آمریکا!
- الحاج امــیــن الـدیــن» سعـیـدي – سعید افـغــانـي «مــــدیــنـــﮥ مــنــوره وفــضـایــل آن
- ترجمه توسط حمید محویعلم و فرهنگ در ایران : چالشی برای غرب
- شباهنگ راددر یادمان کمونیستهای یازده اسفند پنجاه!
- فرزاد رمضانی بونش؛ کارشناس مسائل بینالمللچرا سازمان همکاری اسلامی منفعلانه عمل میکند؟
- برگردان: منوچهر مرزبانيانقرائتی دنیوی از سرشت ستیزه ها
- نوشته از : ع. بصیر دهزاد لایحه (اصولنامه) طالبان آئینه از تحجر و هویت خشن
- نویسنده : مهرالدین مشیدحکومت دینی از تجربۀ اسلام گرایی تا آزمون های تازۀ پسا اسلام گرایی
- تتبع ونگارش؛ترجمه وتلخیص:ازحسن پیمانامیرتیمورموئسس سبک اصیل هنرمعماری وحامی فرهنگ ومدنیت آسیای وسطی
- تهیه و ترتیب کننده : انجینر سرور « صالح » مبارز صلح و تفاهم نیک ؛ مولانا استاد « سعید افغانی»
- نصرت شادبورژوازی و روانشناسی شورش توده ها
- غلامعلی بیگدلیاستعفای پاپ و بحران فساد جنسی در واتیکان
- مترجم: ا. م. شیریچاله های سیاه اقتصاد جهانی (بخش نخست)
- اسماعیل هوشیاررابطه هنر؛ سیاست و ایدئولوژی !
- پيام پرتوى چرا بحران رخ ميدهد؟
- الحاج امــیـن الـدیــن» سعـیـدی – سعید افـغــانی« عقدنــکاح درانــتـریـنـت
- ترجمه توسط حمید محویناسیونالیسم : بیماری روانی ؟
- سفر زن به حج وعمره بدون محرمالحاج امـیـن الدین « سـعـیـدی- سعید افغانی »
- نصرت شادمارکس جمعبندی فلسفه و تاریخ بود
- مترجم: ا. م. شیریجهان مالی موازی (۲)
- ارسالی صمیمیحمله فضایی - وحشت بارش شهاب سنگ روسیه را فرا گرفت
- مترجم: ا. م. شیریجهان مالی موازی (۱)
- مترجم: ا. م. شیرینشت اطلاعات از صندوق بین المللی پول
- نوشته کریم پوپل افغانستان باید قبل از خروج قوای ائتلاف استفاده از آب دریای آمورا آغاز نماید
- حريف حريفمصئونيت قضائی يا مجوز تداوم جنايات جنگی؟!
- مترجم: ا. م. شیریاطلاعات تکاندهنده در باره سوداگری بانکی بین المللی
- سرلوڅ مرادزید نوبل د سولې جایزه د پښتنې ملالې حق دی
- نویسنده : مهرالدین مشیداز مدرنیسم و اسلام گرایی تا پسامدرنیسم و پسااسلام گرایی
- گزارشگران بدون مرزردهبندی جهانی آزادی مطبوعات ٢٠١٣: پس از بهار، امیدهای ناامید شده
- کریم پوپلاستخبارات وفعالیتهای آن در افغانستان
- نویسنده : مهرالدین مشیداز مدرنیسم و اسلام گرایی تا پسامدرنیسم و پسااسلام گرایی
- تهیه . ن . شادزبان دینی عربی فلسفه اسلامی
- شباهنگ رادتقابل و رویارویی دو فرهنگ
- داکتر سخی اشرف زی سیدکاغذموافقه نامه نافرجام ترانزیتی واقتصادی اپتا بین افغانستان وپاکستان
- نصیراحمد – مهمند دحضرت محمد (ص) دنیکمرغی زیږدنی اوسیرت په ویاړیادونه
- نویسنده: مهرالدین مشیداز اسلام گرایی تا پسا اسلام گرایی قسمت دوم
- نوشته از ع. بصیر دهزادتاٌملی بر گزارش پروژه عدالت انتقالی سازمان فارو
- مهرالدین مشیداز اسلام گرایی تا پسا اسلام گرایی
- نوشته : ماریا دارو غزنه مرکز فرهنگ وادبیات
- داکترسخی اشرف زی سیدکاغذبازکشائی خط آهن درشمال وانکشاف جدید شهراه ترانزیتی
- نوشته کریم پوپلنامها وقصه های فلکلوریک کابل
- نصرت شاددین سیاسی و سیاست دینی ، ماکیاولی را زائید
- ترجمه: اکبر تک دهقاندوُیچه بانک آلمان و رفع اتهام از خود
- رسول پوياننگاهی به نقش موسسات خارجی در افغانستان(NGOs)
- الحاج امــیـن الـدیــن» سعـیـدی – سعید افـغــانی«دین اسلام آخرین دین آسمانِی برای بشریت!
- نصرت شاد رمان های میلان کوندرا - و ما
- علی رستمی جهان هستی درآیینه تاریخ
- الحاج امــیــن الـدیــن» سعـیـدی – سعید افـغــانی«استعمال وخوردن قطره چکان
- امین الدین « سعیدی- سعيد افغانی »جشن تولد در اسلام
- برگردان – دوکتور سید احمد جهشپایان جهان :غیبگوئی 2012 مستقیما از زبان راهبان مایا
- کریم پوپلکانون تمدنهای باستان
- ترجمه از: ا. م. شیریبمناسب در گذشت اسکار نیمایر
- نصرت شاد هزار سال نبرد فلسفه غرب با الهیات مسیحی
- شباهنگ رادجامعه (مردم)، حاکمیت و موقعیت چپ
- پوهانددوکتورم.ا. زيارد نوې پښتوژبپوهنې په مورچل کې
- پوهاند دوکتورم.ا. زيارپښتو غړپوهنه
- پوهاند دوکتورم.ا. زيار پښتو وييپوهنه
- نوشته کریم پوپل هنر صنایع باستان افغانستان
- نوشته کریم پوپل هنرصنایع اسلامی در افغانستانقسمت دوم
- نوشته کریم پوپل هنر صنایع باستان افغانستان
- نوشته کریم پوپل صنایع معاصر افغانستان
- سید احمد ضیا نوری نقدی بر گفتار کامبیز رفیع زیر عنوان ( دانشگاه سعودی در کابل)
- اسدالله جعفریرسالت پیغمبری زینب(س)
- ترجمه: اکبر تک دهقانخطرات بانکهای سایه برای اقتصاد جهانی
- نجم کاويانینگاهی به چالشهای فراروی فارسیدری در افغانستان
- میرویس جوادله شیعي هلال تر شیعي ښاماره
- اسدالله جعفریشهادت حسین ویاران حسین(ع) بر کمال جویان قرار گرفته در جاذبه حق، تسلیت باد!
- جوانان بیداررښتيا هم په ۲۰۱۲کې دنيا ختميدونکي ده؟
- آزيتا نيکنامدو چهره دولت
- ترجمه توسط حمید محویبخش دوّم «تصویر : از بهت زدگی تا آموزش و پرورش»
- ترجمه توسط حمید محوی«تصویر : از بهت زدگی تا آموزش و پرورش»
- ترجمه: اکبر تک دهقانتبعات اقتصادی طوفان دریایی اخیر در آمریکا
- نصرت شادشناخت نیچه ، محاکمه یا نقد او ؟
- تایب و ارسال کننده: امان معاشرپیامد های نامیمون استخراج معدن مس عینک از دید گاه جیولوجی
- فرزاد رمضاني بونشفرصت طلايي چابهار در آينده اقتصاد آسياي مركزي و نگاه بازيگران
- نصرت شاد از انقلاب فرهنگی تا قدرت جهانی
- نوشته و تحلیل از سکندر تخاری چرا علیه قصرنشینان وثروت اندوزان که عاملان اصلی انتحار اند فتوی نه میــدهید ؟
- الحاج امــیـن الـدیــن» سعـیـدی – سعید افـغــانی«اکثریت اهل جنت را زنان تشکیل میدهد!
- داکتر سخی اشرف زی سیدکاغذبزرگترین مرکز فرقه وهابیزم در تپه مرنجان تعمیر میشود
- ترجمه توسط حمید محویراسل مینز (1939-2012) سرخپوست مبارز دیگر در میان ما نیست
- علی رستمی مبارزهء سیاسی و رعایت موازین اخلاقی
- محمد عالم افتخارازعید قربان و جش دیوالی تا شیطان سوزی و شیطان یابی!
- عبدالقدیر میرزاییبه ششمین برج مخابراتی جهان آشنا شوید :
- نوشته کریم پوپلوضیعت حیات وحش در افغانستان
- نوشته کریم پوپلفهرست پستانداران افغانستان
- نوشته کریم پوپل لست پرندگان افغانستان
- نوشته کریم پوپلچگونگی زیست خزندگان افغانستان
- نصرت شاد مائو و مائوئیسم در چین و ماچین
- علی رستمی تمدن شوراها زاده ء انقلاب اکتوبر
- انجنېر ظهورالدين اندېشسو سیا لیزم برۍ پر امپر یا لیزم حتمي دی
- شباهنگ رادکدام چپ و کدام سازمان؟
- نور مُحمَّـــد غـفـوريسیاسی گـــــونـد
- محمد عالم افتخاربار دیگر در بارهء «ساده»، «ساده نویسی» و از «ساده» یا از «پیچیده» گفتن!
- دکتر بیژن باران اصلاحات دینی در خاور میانه
- الحاج امــیـن الـدیــن» سعـیـدی – سعید افـغــانی«آنانیکه جسد پیامبرصلی الله علیه وسلم رابسرقت برده نتوانستد شخصیت اورا هم لکه دار ساخته نمیتوانند!
- نظر برهان مجبوریم آحترام تجویزی را به جا نمایم
- نصرت شاد انقلاب وجدان ؛ جمعبندی یک شاهد
- ترجمه توسط حمید محویاستعمار در آسیا
- نیما فرمین، دکتر در حقوق از دانشگاه مون پلیه فرانسهنوری علا از حقوق اساسی چه می داند؟
- الحاج امــیـــن الـدیــن« سعـیـدی – سعید افـغــانی«وفای به عهد
- نصرت شاد ادعای غیرطبقاتی بودن آنارشیسم
- سرلوڅ مرادزی هرهیواد خپله ملي ترمینالوژي لري
- شباهنگ رادمنفعت سرمایه و سرکوب جهانیست
- الحاج امــیـــن الدین « سعیـــدی – سعــید افغانی »بوسیدن دست از دیدگاه اسلام
- نصرت شادگنجشک نقد استالین یا کبوتر روی بام تروتسکی ؟
- نصرت شاد آنارشیست ها در کمون پاریس
- عبدالقدیر میرزاییتاج محل ؛ نمادی از عشق ، محبت و دوستی
- ویدا میرزاییفراموشی در بزرگ سالان
- نویسنده : مهرالدین مشیدفراز و فرود های مبارزاتی اخوان المسلمین و بهار عرب قسمت چهارم
- نوشته کریم پوپلمقروضیت جدید و سابقه دولت افغانستان
- نصرت شاد آنارشیسم و انقلاب ناتمام آلمان
- منتشره تازه ترین شماره لوموند دیپلوماتیکنئوليبراليسم در دالان هبا
- الماس فرضیمسابقات المپیک لندن و سازماندهی سود محور آن
- نصرت شاد خاطرات آنارشیست ها و تاریخ نویسی بلشویک ها
- مهرالدین مشید فراز و فرود جنبش اخوان المسلمین قسمت سوم
- اسدالله جعفریفلسفه حیات، در کلام امام حسن مجتبی(ع)(بخش اول)
- نصرت شادفراز و فرود آنارشیست های اسپانیا
- رازميک کوچيان گرامشي، تفکري که جهاني شد
- نویسنده : مهرالدین مشیدنهضت اصلاح دینی و جنبش اخوان المسلمین قسمت دوم
- برگردان: ا. م. شیریاسلام افراطی، بمثابه ابزار جهانی سازی
- محمداسحاق فیاضمرثیه ای برای میراث فرهنگی و تاریخی ما
- ډاکټر لمرد پلار مسلک او د ماشوم معيوبه زېږېدنه
- شباهنگ راداتحاد از کدام منظر و در کدام بستر
- ترجمه: نسترن احمدیچرا مارکس بازخوانی می شود؟
- نویسنده : مهرالدین مشیدنهضت اصلاح دینی و جنبش اخوان المسلمین
- ارسالی صمیمیروزنامه اتفاق اسلام پس از یک قرن فعالیت متوقف شد
- حسینه رووفیسیاه دانه درمان برای هر بیماری بجز از مرگ
- نصرت شادیادی از کروچه ، ادیب و فیلسوف ایتالیایی
- ارسالی صمیمی مهمترین دستاورد علمی قرن
- محمداسحاق فیاضدهلی، تلاش های جدید برای رونق اقتصادی افغانستان
- نوشته کریم پوپلامکانات راه بحری افغانستان از ایران
- دکتر بیژن بارانیادها- تختی
- تتبع و نگارش : برهان الدین « سعیدی »كوروش« كبير» شاهی؛ خردمند و عادل !
- الحاج امــیــن الـدیــن» سعـیـدی – سعید افـغــانی«آیا سگ نجس است؟
- زائران ايراني
- نصرت شاد فمنیسم ، - آزادی زنان یا نجات زحمتکشان ؟
- اسدالله جعفریمبعث پیغمبر عشق ورحمت برحق جویان مبارک
- نوشته کریم پوپلوضیعت مالداری در افغانستان
- ولی محمد«نورزی»دتورو اوشنو چایو څښل څه ګټه لری؟
- تحليل : دوکتور علوم جلال بايانی طرح امضا سند رهبردی امريکا و افغانستان در سال ۱۹۷۲ ريخته شده بود
- نویسنده : مهرالدین مشید حیرت زده گی های فرصت سوزانۀ نخبگان و روشنفکران افغانستان
- داکتر سخی اشرف زی سیدکاغذبررسی دشواری های راه ترانزیتی افغانستان باکشورهای همسایه
- کریم پوپل کشمیره
- تتبع و نگارش:داکتر فیض الله نهال ایماقخط اورخون و آثار مکتوبه ٔ دیگردر زبان ترکی
- عبدالصبور فروزاننقش معادن افغانستان در تحولات سیاسی کشور
- نصرت شاد ما انقلاب می خواهیم نه جنگ !
- برگردان: ا. م. شیریمالکیت خصوصی و عدالت اجتماعی
- ترجمه توسط حمید محویسوسیالیسم و فرهنگ
- نورمحمد غفوریافلاطون او دټولنیز عدالت
- کریم پوپلخاکشناسی خاکهای افغانستان
- نصرت شاد فلسفه ایده آلیستی شرق در تاریخ فلسفه غرب
- شباهنگ رادچپ و چالشهای آن!
- صدیق رهپو طرزیدانش تبار شناسی یا ژنی و جنی
- الحاج امــیـــن الـدیــن« سعـیـدی – سعید افـغــانی«وضعیت چشم در نماز
- ( سيد احسان واعظی )فاشيسم و نازيسم منفور ترين پديده های ضد بشری اند( بخش دوم )
- نویسنده : مهرالدین مشید حیرت زده گی های فرصت سوزانۀ نخبگان و روشنفکران افغانستان
- نوشته توسط الهه افتخار تمدن علمی - صنعتی یا تمدن خود کشی؟
- محمد عالم افتخار از کارل مارکس تا کارل پوپر؟!
- کریم پوپل یاد بود از سوم می رور جهانی آزادی مطبوعات
- الحاج امــیـــن الـدیــن« سعـیـدی – سعید افـغــانی«چهل نماز در مدینه منوره
- صدیق رهپو طرزیکشور های چند قومی: درد سر ها و راه حل ها
- تهیه و ترتیب توسط محمدالله نصرتاسهالات
- سید احسان واعظی فاشیزم و نازیزم منفورترین پدیده های ضد بشری اند
- اقتباس و برگرد از : دوکتور علوم جلال بايانی [ تعريف والستريت ، جنبش والســتريت و آئنده پر خروش والســـتريت ]
- نویسنده :مهرالدین مشیدارایه وغنای الگوهای نظری برای گشودن بن بستهای فکری درحوزه های گوناگون
- نصرت شادمردان شورشی و زنان ناراضی
- الحاج امین الدین « سعیدی- سعید افغانی »آیاپیروی وتقـلیداز مذهب ( مذاهب)چهارگانه اهل سنت واجب است؟
- محمدالله نصرتسوءتغذیه چیست؟
- ع . باغبانقانون وقانونیت دردوره طالبان !
- نویسنده : مهرالدین مشیدجنگ بر سر ارزش ها جدا از جنگ تمدن ها و فرهنگ ها است
- نورمحمد غفوری افلاطون او د سیاسی - ټولنیز نظام سمون
- الحاج امــیـــن الـدیــن» سعـیـدی – سعید افـغــانی«طــــلا ق
- نصرت شاد اخلاق و فلسفه اخلاق ،– ما و بورژوازی
- نورمحمد غفوریټولنیز خوځښت (اجتماعی جنبش)
- سلام خاناز ۱۱۰ مشاورین تنها ده تن در مشوره ها نقش دارد
- رسول پویانابعاد مثبت و منفی تکنولوژی ارتباطی و اطلاعاتی و نقش آن در افغانستان
- سید احمد ضیا نوری علم و عالم
- ترجمه : بابک پاکزادتأثیر کوبا بر وضعیت بهداشتی و آموزشی
- نویسنده : مهرالدین مشیدجای مردان سیاسی بنشانید درخت که هوا تازه شود
- نصرت شادهایدگر ، فیلسوفی مهم ، سیاستمداری گمراه
- الحاج امین الدین « سعـیـدی- سعيد افغاني »حکم خریدن خانه به سود بانکی
- د مولانا ډاکـټـر محمد سعید « سعید افغاني » لیکنهزورور
- محمد امان ریاضتتبعیض قومی ونژادی
- نوشته کریم پوپل جشن نوروز میراث قوم آریائیها بخصوص بلخ وبخدی است
- ډاکټر حرکتفلسفي بحث
- نوشته کریم پوپل ظرفیت و پوتانشیل تولید انرژی در فغانستان
- تهیه وتدوین توسط محمدالله نصرتنگاهی مختصر به پیدایش نوروز در طول تاریخ
- خسرو صادقی بروجنی، در دفاع از «منطق استثمار»
- نویسنده : مهرالدین مشیدظهور انسان بزرگترین سناریوی نظام تکاملی آفرینش
- اقتصاد سياسي سرمايه داري ايران
- سید احسان واعظیبرخی از مفاهیم و مقولات اقتصادی در ادبیات کلاسیک فارسی – دری
- فرامرز دادرس«جنگ هدفمند چیست؟»
- نصرت شادبورژوازی و فلسفه اجتماعی اش
- مهسا بهاریروز جهانی زبان مادری حقیقتی تلخ
- نگارنده : زلمی رزمیورزش باستانی
- محمد یوسفبزکشی
- نوشته صوفی کریم فیضانی احزاب التحریر
- نوشته کریم پوپلشهر کابل جدید
- نصیراحمد – مهمند میلادالنبی یادبشریت نجات بخښوونکی سټرلارښود
- سیاسی سیستمونه او د هغو ډولونهنورمحمد غفوری
- نوشته کریم پوپل بانکداری در افغانستان
- نوشته کریم پوپل اقتصاد افغانستان
- الحاج امـین الدین سعیـدی- سـعـیـد افـغـانی تقویت نیروی معنوی در صحبت
- میرعبدالواحد ساداتاعمار وبازسازی قصرهای تاریخی
- نجیب الله جویا پیشینه و پیامد کیش شخصیت در جامعه نیکپی
- جهانگیر محبیچگونه خشم و عصبانیت مان را کنترول کنیم
- محمد عالم افتخارشناخت و دانش؛ وثیقهء نجات درعصر امروز است!
- تتبع و نگارش: رستم پیمانمجموعه حقوق زن – قسمت نهم
- نویسنده : مهرالدین مشید انحراف « مذهبیون مادی گرا » در انقلاب ها کشنده تر از هر انحرافی است
- نیما فرمیندموکراسی (مردم سالاری ) چیست ؟
- تهیه و ترتیب توسط : محمدالله نصرتسردرد چیست؟ چرا انسان مبتلا به سردرد می شود؟
- کریم پوپل فرسایش خاک و بیابانی شدن در افغانستان
- سید احمد ضیا نوریآنچه در سال گذشته 2011 م بوقوع پیوست
- نورمحمد غفوریسیاسی سیستمونه او د هغو ډولونه(دوهمه برخه)
- محمد عالم افتخاردستنوشته های معرفتی :
- سیرژه حلیمیجاي چپ در اين توفان اقتصادي کجا ست؟
- نویسنده : مهرالدین مشیدافق روشنگری در گسترهٔ حقیقت سوژه پذیر نیست قسمت اول
- نوشته کریم پوپل ارزش معادن افغانستان تثبیت شد
- اسدالله جعفريميلاد حضرت مسيح بر آزادگان جهان مبارك باد
- نوشته کریم پوپلمعادن افغانستان
- خامه ی از : داکتر حمیدالله مفید جشن شکوهمند کرسمس( وای نختن) در برگ های از تاریخ
- رسول پویاننقش فلسفه و عرفان در مدنيت خراسان(افغانستان)
- انجنیر عبدالقادرمسعودارواښاد محمد علم بڅرکی
- سید احمد ضیا نوریانتحار........
- نصیراحمد ـ مهمنددهم محرم الحرام یا روز عاشورا
- نصرت شادعرفان شرقی ، بازیگوشی غربی
- نوشته کریم پوپلاشتراک کشورهای هند و چین در سرمایه گذاری معادن افغانستان تعادل منطقه را بار می آورد
- اسدالله جعفريپشمينه پوش پارسا(نگاهي به زندگي آقا بزرگ كرماني)
- بقلم بهروز دانشعاشورای سياسی و معرکه گيری !
- جمعه خان صوفيخټک: دتفکر دپاره خوراک
- فاروق ثواب خودشناسی، اهمیت و ضرورت آن
- لیکنه : ډاکټر سید شیر اقا حرکتحقیقت تل مادي او قانونمند دې !
- برگردان میم حجریاستالینیسم چیست؟ (11)
- عدالتسوسيال دمکراسی، سوسياليسم شوروی و ۹۹ درصد پايينی
- تحلیل واره ای از گاف سنگزادسیری در تفکرات فرهاد عرفانی (مزدک) (3)
- کریم پوپل تنظیم منابع آب درافغانستان
- برگردان شین میم شینپست مدرنیسم و امپریالیسم (9)
- علی رستمیرستا خیز انقلاب اکتوبر
- تحلیل واره ای از گاف سنگزادسیری در تفکرات فرهاد عرفانی (مزدک) (2)
- نصرت شادجدایی دین از فلسفه در عصر جدید
- برگردان شین میم شیناراده (خواست)
- تحلیل واره ای از گاف سنگزادسیری در تفکرات فرهاد عرفانی (مزدک) (1)
- يونس پارسا بنابدو نمونه از پديده های جهانی شده در مسير حرکت جهانی سرمايه
- مترجم: ا. م. شیریمفهوم لنینی «طبقه» و زمان حاضر
- عدالتده جزء روند انديشۀ انقلابی لنين
- نورمحمد غفوریسیاسی سیستمونه او د هغو ډولونه
- در انتظار پایان تاریخ فلسفه
- برگردان شین میم شینزوال تمدنی ـ فرهنگی
- مهرالدین مشید جهان وطنی دینی تا فرا دینی
- برگردان ـ ر. ح . بازیارتضادهای سوسیالیسم
- برگردان شین میم شینپست مدرنیسم و امپریالیسم (4)
- سوسن دادرسمیلیونر ها کجا پنهان می شوند ؟
- ترجمه احمد سیفچاله ها و چالش ها (85)
- برگردان یدالله سلطان پورحزب و جهان بینی آن (4)
- رضا خسرویایدولوژی کولاک زاده های وطنی
- نصرت شادآغاز فلسفه ، سکولار یا دینی ؟
- برگردان یدالله سلطان پورحزب و جهان بینی آن (3)
- برگردان شین میم شیناگزیستانسیالیسم کاتولیکی (مسیحی) )
- برگردان میم حجریاستالینیسم چیست؟ (9)
- برگردان شین میم شیناگزیستانسیالیسم (2) (بخش آخر)
- ایدئولوژی کولاک زاده های وطنی (2)
- برگردان میم حجریاستالینیسم چیست؟ (8)
- رضا خسرویایدئولوژی کولاک زاده های وطنی (1)
- برگردان شین میم شیناگزیستانسیالیسم (1)
- برگردان یدالله سلطان پورحزب و جهان بینی آن (2)
- برگردان میم حجریاستالینیسم چیست؟ (7)
- برگردان شین میم شینایدئالیزاسیون
- میم حجریمشت نمونه خروار (1)
- برگردان میم حجریاستالینیسم چیست؟ (6)
- برگردان شین میم شیندیالک تیک تمدن زدائی (3)
- برگردان شین میم شینمفهوم
- برگردان شین میم شیندیالک تیک تمدن زدائی (2)
- برگردان یدالله سلطان پورحزب و جهان بینی آن (1)
- برگردان شین میم شیندیالک تیک رئال و ایدئال
- برگردان میم حجریاستالینیسم چیست؟ (5)
- برگردان شین میم شینسوسیالیسم به جای بربریت (34) (بخش آخر)
- برگردان میم حجریاستالینیسم چیست؟ (4)
- برگردان شین میم شینتضادهای تمدن ستیز سرمایه داری
- برگردان شین میم شیندیالک تیک تمدن زدائی (1)
- نصرت شادانترناسیونالیسم فقر مخالف امپریالیسم گلوبال
- برگردان شین میم شینحقیقت پرستی (صداقت)
- برگردان شین میم شینسوسیالیسم به جای بربریت (33)
- برگردان میم حجریمارکسیسم بدون لنین؟
- برگردان میم حجریاستالینیسم چیست؟ (3)
- مترجم: ا. م. شیریتوفان سرمایه داری
- سلګې !!!د مولانا ډاکټر محمد سعید « سعید افغاني » لیکنه
- واسع عظیمی آنچه تعریف و تعهد کردیم تحقق نیابید
- برگردان شین میم شینحقیقت
- گاف سنگزادچاله ها و چالش ها (77)
- برگردان شین میم شینسوسیالیسم به جای بربریت (32)
- برگردان شین میم شینواقعیت و واقعیت عینی
- برگردان میم حجریاستالینیسم چیست؟ (2)
- برگردان شین میم شینسوسیالیسم به جای بربریت (31)
- سلیمان کبیر نوریعشق چگوارا؛ حماسه ی جاویدان و تابناک
- استالینیسم چیست؟ (1)
- شباهنگ رادجایگاه و اهمیت سلاح در جهان سرمایهداری
- تحلیل واره ای از شین میم شینسیری در جهان بینی امیر حسین آریان پور (4)
- برگردان شین میم شینسوسیالیسم به جای بربریت (30)
- تحلیل واره ای از شین میم شینسیری در جهان بینی امیر حسین آریان پور (3)
- تحلیل واره ای از شین میم شینسیری در جهان بینی امیر حسین آریان پور (2)
- برگردان میم حجریجنبه ایدئولوژیکی نئولیبرالیسم
- برگردان شین میم شینسوسیالیسم به جای بربریت (29)
- نصرت شادما و مردان ریشوی غرب
- نویسنده : مهرالدین مشیدروح مشترک در ادیان پیام آور آشتی میان ادیان و فرهنگ ها است
- علی رستمیسرمایداری از مدرنیته تا پسامدرنیسم همراه با خشونت درلابلای تاریخ !
- برگردان شین میم شینسوسیالیسم به جای بربریت (28)
- محمد عالم افتخارحقایق کودتا علیه حضرت محمد ؛و تبعات آن بر 14 قرن «اسلام» و مدعیات اسلامی
- تحلیل واره ای از شین میم شینسیری در جهان بینی امیر حسین آریان پور (1)
- ع باغبانقانون وقانونیت در دوران مجاهدین
- نصرت شادمارکسیست های تعارفی غرب
- برگردان یدالله سلطان پوردس انتگراسیون فرهنگی
- برگردان شین میم شیندیالک تیک انتگراسیون و دس انتگراسیون
- برگردان شین میم شینافسانه روزا لوکزمبورگ و اسطوره آنتونیو گرامشی (3)
- برگردان شین میم شینسوسیالیسم به جای بربریت (27)
- برگردان شین میم شینانقلاب علمی ـ فنی
- برگردان شین میم شینافسانه روزا لوکزمبورگ و اسطوره آنتونیو گرامشی (2)
- برگردان شین میم شینانقلاب صنعتی (قرن هجدهم)
- برگردان شین میم شینافسانه روزا لوکزمبورگ و اسطوره آنتونیو گرامشی
- انقلابدکتر بیژن باران
- نصیراحمد« مهمند »رادیو
- برگردان شین میم شینسوسیالیسم به جای بربریت (26)
- نویسنده : مهرالدین مشید کفتار ها را به زنجیر ببندید و اگر شیری یافتید به نوازشش بکشید
- نوشتۀ : مولانا داکتر محمد سعید « سعید افغانی »انـتـظار تا به چه وقت ؟
- برگردان شین میم شینسوسیالیسم به جای بربریت (25)
- برگردان شین میم شین سایه دراز اوبژکتیویسم (1)
- نویسنده : مهرالدین مشیدآگاهی ، آزادی و عدالت در جامعۀ بشری عصارۀ قرائت دینی است قسمت دوم
- سلیمان راوشجشن مهرگان
- نصرت شادهومانیسم سوسیالیستی ، آزادی اگزیستانسیالیستی
- کریم پوپل مخابرات در افغانستان
- پارسا بهنابپاسخ به پرسشهای حائز اهمیت پیرامون نظام جهانی سرمایه و مضامین مربوط به آن
- برگردان میم حجریمارکسیسم بدون لنین؟ (2)
- رضا فانی یزدییاد بعضی نفرات
- تحلیلی از شین میم شینسیری در جهان بینی دکتر فیروز نجومی (3)
- برگردان شین میم شین همزیستی مسالمت آمیز
- برگردان میم حجریمارکسیسم بدون لنین؟ (1)
- تهيه و تنظيم از سهيلا دهماسیبه ياد کمونيست فراموش نشدني، دکتر هنری نورمن بثيون!
- نورمحمد غفورید بازار اقتصادی نظام او د هغه بڼې
- نصرت شاداگزیستنسیالیسم و ادعای تکمیل مارکسیسم
- برگردان شین میم شین دیالک تیک علت و معلول (6)
- شین میم شینسیری در جهان بینی دکتر فیروز نجومی (2)
- برگردان شین میم شینسرگذشت ناجیان و انحلال طلبان (6) (بخش آخر)
- برگردان شین میم شین سوسیالیسم به جای بربریت (23)
- برگردان میم حجریدولت، انحصارات، امپریالیسم (5) (بخش آخر)
- برگردان شین میم شینسرگذشت ناجیان و انحلال طلبان (5)
- برگردان شین میم شین سوسیالیسم به جای بربریت (22 )
- احمد بخردطبع چاله ها و چالش ها (47)
- شین میم شینسیری در جهان بینی دکتر فیروز نجومی (1)
- نور محمد غفورید کار په بازار کې د ګړندیو بدلونو اړتیا
- رضا خسرویزنده باد دیکتاتوری پرولتاریا
- محمد اسحاق فیاضآفت های دموکراسی درکشورهای جهان سومی
- برگردان میم حجریامپریالیسم در دوره رقابت دو سیستم (4)
- نگارشی : از دکتر حمیداله مفیدشناسایی شهر کابل قلب تپنده وپایتخت زیبنده افغانستان
- برگردان شین میم شینسرگذشت ناجیان و انحلال طلبان (3)
- برگردان میم حجریدولت، انحصارات، امپریالیسم (4)
- برگردان شین میم شینسوسیالیسم به جای بربریت (20 )
- نصرت شاددوره باستان ، حقایق و خیال ها
- جهان سرمایه و ثروت به لرزه درآمده استجهان سرمایه و ثروت به لرزه درآمده است
- برگردان شین میم شینسرگذشت ناجیان و انحلال طلبان (1)
- مترجم: محمدتقی برومند (ب. کیوان) مسئله انسان پس از مارکس (۲)
- نوشته: محمد عوضدموکراسی خلقی و دیکتاتوری پرولتاریا
- برگردان میم حجریدولت، انحصارات، امپریالیسم (2)
- برگردان شین میم شینسوسیالیسم به جای بربریت (18 )
- تتبع ونگارش :امین الدین « سعـیـدی –سعيد افغانی دفـــع ظلــم ظالــم
- ترجمه و چند توضیح مختصر: ا. م. شیریده روش برای اغوای مردم بواسطه رسانه های جمعی
- برگردان میم حجریدولت، انحصارات، امپریالیسم (1)
- برگردان شین میم شینعدالت
- میرعنایت الله سادات ارج گذاری به تمدن غزنه
- منبع: پرنسا لاتينادربارۀ آگوستو ساندينو مظهر انقلاب رهايیبخش نيکاراگوئه
- نصرت شادسقراط اعدام شد ، افلاتون نویسنده
- برگردان شین میم شینفرماسیون های اجتماعی ـ اقتصادی (9)
- برگردان میم حجریلنینیسم بمثابه فاز دوم سوسیالیسم علمی (2)
- نوشته محمد عوضمبارزه وضرورت آن
- برگردان شین میم شینفرماسیون های اجتماعی ـ اقتصادی (8)
- برگردان میم حجریلنینیسم بمثابه فاز دوم سوسیالیسم علمی (1)
- برگردان میم حجریامپریالیسم در دوره رقابت دو سیستم (3)
- نورمحمد غفوریاقتصادی سیستمونه او د هغو ډولونه
- حجریچاله ها و چالش ها (3)
- برگردان شین میم شینچیز
- برگردان شین میم شینفرماسیون های اجتماعی ـ اقتصادی (7)
- نصرت شاد عصای پای نیچه برای دست فلج هیتلر
- برگردان میم حجریامپریالیسم در دوره رقابت دو سیستم (2)
- پارسا بهنابپاسخ به پرسشهای حائز اهمیت پیرامون نظام جهانی سرمایه و مضامین مربوط به آن (قسمت دوم)
- برگردان شین میم شینفرماسیون های اجتماعی ـ اقتصادی (6) (بخش آخر)
- برگردان شین میم شینفتیشیسم (بت پرستی)
- برگردان شین میم شینفرماسیون های اجتماعی ـ اقتصادی (5)
- برگردان میم حجریامپریالیسم در دوره رقابت دو سیستم (1)
- برگردان شین میم شینفرماسیون های اجتماعی ـ اقتصادی (4)
- حسینه رووفیاختلالات در شخصیت ها
- برگردان شین میم شینجنگ های دهقانی
- برگردان شین میم شینفرماسیون های اجتماعی ـ اقتصادی (3)
- واکنشی بر نوشته ای از رشید اسماعیلیدوباره «ما»! (2) (بخش آخر)
- ح. مهدی پورنظری بر نظرات دکتر قراگوزلو (1)
- واکنشی بر نوشته ای از رشید اسماعیلیدوباره «ما»! (1)
- برگردان شین میم شینفرماسیون های اجتماعی ـ اقتصادی (2)
- محمد عوضشخصیت ، رهبر و کیش شخصیت
- برگردان شین میم شینپرولتاریای مدرن (4) (بخش آخر)
- برگردان شین میم شینپرولتاریای مدرن (3)
- پارسا بهنابپاسخ به پرسشهای حائز اهمیت پیرامون نظام جهانی سرمایه و مضامین مربوط به آن(قسمت اول)
- برگردان شین میم شینپرولتاریای مدرن (2)
- برگردان شین میم شینفرماسیون های اجتماعی ـ اقتصادی (1)
- برگردان میم حجریپرولتاریای متشعشع (3) (بخش آخر)
- برگردان میم حجریامپریالیسم نوین (7)
- نصرت شادانسان موجودی است معلق ، در فلسفه
- نوشته کریم پوپلکیها جهان را در کنترول دارند
- برگردان شین میم شینپرولتاریای مدرن (1)
- برگردان میم حجریامپریالیسم نوین (6)
- مترجم: بابک پاکزاد اعتقاد کورکورانه سردمداران پرهیاهوی بازار آزاد
- برگردان میم حجریپرولتاریای متشعشع (2)
- محمد اسحاق فیاضآیا افغانستان بعد از 2014 دچار بحران اقتصادی می شود؟
- برگردان میم حجریامپریالیسم نوین (5)
- محمدنبی عظیمی جامعه شناسی نظامی
- میم حا نجارفرمایشات اسکار لافونتن در کنگره مارکس «21»
- برگردان شین میم شیندولتی کردن، کاپیتالیسم و سوسیالیسم
- برگردان میم حجریپرولتاریای متشعشع (1)
- برگردان میم حجریسوسیال ـ دموکراتیسم و کمونیسم (4) (بخش آخر)
- محمد اسحاق فیاضغزنی، عجوزه ای که می خواهد پایتخت فرهنگی شود
- برگردان میم حجریامپریالیسم نوین (4)
- برگردان میم حجریسوسیال ـ دموکراتیسم و کمونیسم (3)
- برگردان میم حجریسوسیال ـ دموکراتیسم و کمونیسم (2)
- برگردان شین میم شینسوسیالیسم به جای بربریت (10)
- برگردان میم حجریامپریالیسم نوین (3)
- برگردان شین میم شینایدئولوژی (2) (بخش پایانی)
- برگردان میم حجریسوسیال ـ دموکراتیسم و کمونیسم (1)
- خدامراد فولادیدر شناختِ حزب کِمونیست – بخش اول
- نصرت شاد لیبرالها و خاطرات فلسفی شان
- برگردان شین میم شینایدئولوژی (1)
- برگردان میم حجریامپریالیسم نوین (2)
- برگردان یدالله سلطان پوردر پناه ناتو، سر سفره بی صاحب افغانستان (6)
- برگردان میم حجریامپریالیسم نوین (1)
- سید احمد ضیا نوری فلسطين شصت و سه سال زير چكمه اشغالگران
- برگردان شین میم شیندایرة المعارف مارکسیستی بحران (12) (بخش پایانی)
- داکترآریندرباره سیاست اجتماعی
- برگردان یدالله سلطان پوردر پناه ناتو، سر سفره بی صاحب افغانستان (5)
- برگردان میم حجریسیر و سرگذشت احزاب کمونیست اروپای شرقی (بخش پایانی و 6)
- نورمحمد غفوری ولسواکی (دموکراسی)
- برگردان میم حجریسیر و سرگذشت احزاب کمونیست اروپای شرقی (5)
- نصرت شادسه سخنرانی یک مبارز آنارشیست
- برگردان شین میم شیندایرة المعارف مارکسیستی بحران (11)
- نبی عظیمی زور گویی از نظر جامعه شناسی نظامی
- برگردان میم حجریسیر و سرگذشت احزاب کمونیست اروپای شرقی (4)
- برگردان یدالله سلطان پوردر پناه ناتو، سر سفره بی صاحب افغانستان (4)
- برگردان میم حجریسیر و سرگذشت احزاب کمونیست اروپای شرقی (3)
- برگردان یدالله سلطان پوررفرم و انقلاب
- برگردان میم حجریکارخانه گی پیرامون ایمانسیپاسیون زنان(1)
- برگردان یدالله سلطان پوردر پناه ناتو سر سفره بی صاحب افغانستان (3)
- برگردان میم حجریسیر و سرگذشت احزاب کمونیست اروپای شرقی (2)
- برگردان میم حجریکاپیتالیسم و دموکراسی (4) (پایان)
- برگردان یدالله سلطان پورجنگ فراموش شده ای در افغانستان (2)
- ارسالی یما فریدونسرنوشت غم انگیزروشنفکری در افغانستان
- برگردان میم حجری بناپارتیسم (نئوناپلئونیسم)
- برگردان یدالله سلطان پورجنگ فراموش شده ای در افغانستان (1)
- توضیح مختصری از راویپریکاریته به چه معنی است؟
- برگردان میم حجریتجزیه و تلاشی احزاب کمونیست اروپای شرقی (1)
- برگردان میم حجریکاپیتالیسم و دموکراسی (3)
- برگردان شین میم شیندایرة المعارف مارکسیستی بحران (11)
- برگردان شین میم شینسوسیالیسم به جای بربریت (9)
- برگردان شین میم شیندایرة المعارف مارکسیستی بحران (10)
- برگردان شین میم شیندایرة المعارف مارکسیستی بحران (9)
- برگردان میم حجریکاپیتالیسم و دموکراسی (2)
- برگردان شین میم شیندایرة المعارف مارکسیستی بحران (8)
- برگردان میم حجریدموکراسی به جای دیکتاتوری و یا اینکه هم دموکراسی ـ هم دیکتاتوری؟
- برگردان میم حجریکاپیتالیسم و دموکراسی (1)
- برگردان شین میم شینسوسیالیسم به جای بربریت (8)
- برگردان: ا. م. شیریانقلابی نابغه
- برگردان شین میم شینفرار بزدلانه از تاریخ (17)
- برگردان شین میم شیندایرة المعارف مارکسیستی بحران (7)
- نصرت شادغرب و فلسفه فرهنگ های دیگر
- برگردان شین میم شیندایرة المعارف مارکسیستی بحران (6)
- برگردان شین میم شینسوسیالیسم به جای بربریت (7)
- امان معاشراندک نگاهی به فرهنگ تیموریان
- برگردان شین میم شیندایرة المعارف مارکسیستی بحران (5)
- جاویدفرهادنیچه از زبان نیچه
- روز رزم جنبش کارگریسیر و سرگذشت «اول ماه مه»
- برگردان شین میم شیندایرة المعارف مارکسیستی بحران (4)
- برگردان شین میم شینسوسیالیسم به جای بربریت (6)
- برگردان شین میم شیندایرة المعارف مارکسیستی بحران (3)
- برگردان میم حجریآلفارو سیکوه ئیروز ـ نقاشی اندیشنده و رزمنده از مکزیک (1)
- برگردان شین میم شینفرار بزدلانه از تاریخ (16)
- برگردان شین میم شیندایرة المعارف مارکسیستی بحران (2)
- برگردان شین میم شیندایرة المعارف مارکسیستی بحران (1)
- برگردان شین میم شینسوسیالیسم به جای بربریت (5)
- برگردان میم حجرینظری گذرا به گذشته ای نه چندان دور
- برگردان میم حجریتزهائی در باره وضع کنونی طبقه کارگر
- تتبع ونگارش : امین الدین « سعیدی- سعيد افغانی »تسبیح در شرعیت اسلامی
- برگردان شین میم شین پایان انتقاد از سرمایه داری؟ (4)
- برگردان شین میم شینپایان انتقاد از سرمایه داری؟ (3)
- برگردان شین میم شیننیهلیسم
- نوشته کریم پوپلزراعت و مالداری در افغانستان
- لطيف بهاندولادیمیر میخایلوویچ فلیپوف
- برگردان میم حجریدموکراسی پایه ای به چه معنی است؟
- برگردان شین میم شینسوسیالیسم به جای بربریت (4)
- برگردان شین میم شینیا سوسیالیسم ـ یا بربریت (3)
- محمد رضا راثی پوراز علوم قضائی تا فنون فضائی
- برگردان شین میم شینپایان انتقاد از سرمایه داری؟ (2)
- برگردان شین میم شینفرار بزدلانه از تاریخ (15)
- برگردان شین میم شیناوتوپی
- برگردان شین میم شیناستعمال تسلیحات اتمی در خاور میانه (4) (بخش پایانی)
- دوکتور لطیف بهاندکانستانتین الکساندرویچ لیبیدیف
- ترجمه از فرانسه به فارسی توسط حمید محویاصول و قواعد تبلیغات جنگ
- نصرت شاد باختین- ، فیلسوف فرهنگ ، تئوریسین رمان
- تهیه ترتیب توسط محمدالله نصرتامراض زهروی
- ویرایش متن توسط شین میم شین گفت و گوی کسروی با مدعی (1)
- سید احمد ضیا نوریدموکراسی تفهیم ناشده
- برگردان شین میم شینیا سوسیالیسم ـ یا بربریت (2)
- برگردان شین میم شیناستعمال تسلیحات اتمی در خاور میانه (3)
- برگردان شین میم شینآشنائی با مفهوم «دوران گذار از سرمایه داری به سوسیالیسم»
- برگردان شین میم شینیا سوسیالیسم ـ یا بربریت (1)
- برگردان شین میم شیناصل « قابل شناسائی بودن جهان»
- برگردان شین میم شینآشنائی با مفهوم «دوران»
- برگردان شین میم شیناستعمال تسلیحات اتمی در خاور میانه (2)
- برگردان میم حجریبرای پیروزی آلترناتیو، مبارزه باید کرد! (4) (بخش پایانی)
- برگردان شین میم شین پایان انتقاد از سرمایه داری؟ (1)
- برگردان میم حجریبرای پیروزی آلترناتیو، مبارزه باید کرد! (3)
- برگردان میم حجریپرسش و پاسخ
- برگردان شین میم شینآنتی کمونیسم (کمونیسم ستیزی) (4) (بخش پایانی)
- برگردان شین میم شیناستعمال تسلیحات اتمی در خاور میانه (1)
- برگردان میم حجریبرای پیروزی آلترناتیو مبارزه باید کرد! (2)
- نوشته کریم پوپلکانال و تونل سازی
- برگردان میم حجریبرای پیروزی آلترناتیو، مبارزه باید کرد! (1)
- نویسنده : مهرالدین مشید روشنفکر افریینده وعصیانگر را نباید با «رشن فکر» مصرفی به عوضی گرفت قسمت دوم
- عزیز آریانفرپست گلوبالیسم (پساجهانشمولی) یا پست لیبرالیسم
- برگردان شین میم شینآنتی کمونیسم (کمونیسم ستیزی) (3)
- سلیمان راوشچرا دین ستیزی؟
- برگردان یدالله سلطان پورفوندامنتالیسم چیست؟ بخش 15
- کریم پوپلشاهراه حلقوی افغانستان
- نویسنده : مهرالدین مشید روشنفکر افریینده وعصیانگر را نباید با «"رشن" فکر» مصرفی به عوضی گرفت
- برگردان میم حجریعوارض روانی ناشی از شرکت در جنگ های نئواستعماری
- برگردان شین میم شینسرمایه داری انحصاری ـ دولتی
- برگردان شین میم شینآنتی کمونیسم (کمونیسم ستیزی) (2)
- نصرت شادما و فیلسوفان بورژوایی
- صدیق رهپو طرزیسرزمین ما:ارژنگ زیبای قومی
- برگردان یدالله سلطان پورفوندامنتالیسم چیست؟ بخش 14
- برگردان شین میم شینفرماسیون اجتماعی ـ اقتصادی سرمایه داری (کاپیتالیسم)
- برگردان شین میم شینتوده های خلق
- برگردان شین میم شینامپریالیسم
- برگردان شین میم شینتئوری نخبگان
- برگردان شین میم شینآنتی کمونیسم (1)
- برگردان شین میم شین سوسیال ـ داروینیسم
- محمد رفیع حمیدیجدیدترین راز های طب
- برگردان میم حجریفمینیسم بورژوائی، یا اینکه همبستگی زنان؟ (4) (بخش پایانی)
- نصرت شاد اگر مارکس را تبعید نمی کردند
- شباهنگ رادمارکس متعلق به همهی زمانههاست
- برگردان میم حجریفمینیسم بورژوائی، یا اینکه همبستگی زنان؟ (3)
- برگردان شین میم شینآنتروپولوژی و آنتروپولوژیسم
- برگردان شین میم شینفرازهائی از «تخریب خرد» اثر گئورگ لوکاچ
- محمد رضا راثی پورکسروی و عالم ترین «علما»
- برگردان میم حجریفمینیسم بورژوائی، یا اینکه همبستگی زنان؟ (2)
- برگردان شین میم شینتدارک تئوریکی توضیح مقوله «درک ماتریالیستی تاریخ»
- فرازهائی از نوشتاری از خدامراد فولادیدرس هائی از کمون پاریس
- برگردان شین میم شینرهائی (ایمانسیپاسیون)
- برگردان میم حجریفمینیسم بورژوائی، یا اینکه همبستگی زنان؟ (1)
- برگردان شین میم شیناکونومیسم
- نویسنده : احمد ارشاد خطیبیچیستی رسانه
- برگردان شین میم شینارزیابی مختصری از دوره لنین و استالین (4)
- برگردان شین میم شین مسئله اساسی فلسفه
- برگردان شین میم شین رویزیونیسم
- برگردان شین میم شین سیر و سرگذشت جنبش روشنگری (5)
- برگردان یدالله سلطان پورفوندامنتالیسم چیست؟ بخش 13
- برگردان شین میم شینارزیابی مختصری از دوره لنین و استالین (3)
- لیکونکي : محمد رحیم « یو سفي » سوله او تفاهم د سعید افغاني له نظره !
- لیکونکي : مـولوی غلام سرور « منظور »ارواښاد مولانا سعید افغاني ، او د هغه ټولنیز شخصیت !
- شین میم شینبحثی در باره مقوله امپریالیسم
- برگردان شین میم شین خردستیزی مدرن و دفاع از خرد
- برگردان شین میم شینسیر و سرگذشت جنبش روشنگری (4)
- برگردان شین میم شیناوپورتونیسم
- متین رضابخشنقد و بررسی ، برائت خود و محکومیت دیگران
- برگردان شین میم شینارزیابی مختصری از دوره لنین و استالین (2)
- برگردان یدالله سلطان پورفوندامنتالیسم چیست؟ بخش 12
- لیکونکې : پروفیسور عبدالله بختانې « خدمتگار » سولې او تفاهــم د لیارې مبلغ دوکتور محمد سعید « سعید افغاني »
- انجینر سرور « صالح » دیدگاه استاد بزرگوار مـولانا سعید افغانی !
- برگردان شین میم شینرفرمیسم
- داکتر سالم اسپارتکیادآوری چند نکتۀ تیوریک
- برگردان شین میم شین سیر و سرگذشت جنبش روشنگری (3)
- تحلیل واره ای ازشین میم شینسیری در گلشن راز (1)
- برگردان یدالله سلطان پورفوندامنتالیسم چیست؟ بخش 11
- برگردان شین میم شینارزیابی مختصری از دوره لنین و استالین (1)
- تهیه وترتیب توسط محمدالله نصرتکم خونی ناشی از فقر آهن
- برگردان شین میم شینعرفان ـ فرمی از خرد ستیزی
- نصرت شاد فمنیست ها در انقلاب روسیه تزاری
- برگردان شین میم شینسیر و سرگذشت جنبش روشنگری (2)
- برگردان یدالله سلطان پور فوندامنتالیسم چیست؟ بخش 10
- برگردان شین میم شینیک بام و دو هوا (2)
- برگردان شین میم شینمبارزه طبقاتی
- برگردان شین میم شینسیر و سرگذشت جنبش روشنگری (1)
- نصرت شادمبارزات زنان و اتوپی های جدید
- برگردان یدالله سلطان پورفوندامنتالیسم چیست؟ بخش 9
- برگردان شین میم شینیک بام و دو هوا (1)
- برگردان شین میم شینمذهب به مثابه اوتوپی
- محمد رفیع حمیدیپوکی استخوان و عوارض ناشی از آن
- برگردان شین میم شینآشنائی با مفهوم انسان
- نویسنده : خوشحال اصفیاسلام و دموکراسی !
- جاوید فرهاد عوامل سانسور وخودسانسوری
- سید ضیأالدین « قطبی»صفحات انترنیتی مکتبیست علمی وتربیتی
- برگردان شین میم شین«پرکتیسیسم»
- شین میم شینخود آموز خود اندیشی (10)
- مترجم و گردآورنده : حسینه روفیارتباطِ قلب با مغز
- برگردان یدالله سلطان پورغرب از مانیگری تا فوندامنتالیسم
- برگردان شین میم شینفرار بزدلانه از تاریخ
- شین میم شینخود آموز خود اندیشی بخش نهم
- نوشته : برهان الدین « سعیدی ـ سعید افغانی » مـــولانا نورالدین عبدالرحمن « جـامی » و طـریقت نقشبندیه
- نصرت شادمن ، مارکس ، و یک نفر دیگر !
- برگردان شین میم شینبازیابی توان تفکر و عمل سیاسی
- ليکوال : ننګيالی ـ بڅر کیپښتو ژبه يوه سوچه اريايي ژبه ده! نوپښتانه څوک دي؟
- برگردان شین میم شینمذهب عقل
- نوشته : مولانا داکتر محمد سعید « سعید افغانی »قضا و قـدر جبر و اختیار
- برگردان شین میم شینمذهب پایگاه اجتماعی نیز دارد!
- عبدالحی نزهتسخن دان وسخنورواستاد سخن
- تهیه وترتیب توسط محمدالله " نصرت "خود کشی
- شین میم شینما و شناخت افزار ما
- برگردان یدالله سلطان پورفوندامنتالیسم و ناتیویسم
- برگردان شین میم شین دیالک تیک خودهمرنگسازی
- برگردان شین میم شینبرگشت به مارکس و شهادت طلبی مذهبی
- نصرت شاد آنارشیسم ، انتقاد و نگاهی به گذشته
- عبدالو کیل کوچی نو اندیشی ، روشنفکری و دیگر اندیشی
- برگردان شین میم شینسیر و سرگذشت مذهب (دین)
- برگردان شین میم شینجمهوری خلق چین در تحول مدام
- شین میم شیندیداری یکسویه
- میم حا نجارتحلیلواره ای بر شعری از میرزا علی معجز ـ شاعر بزرگ روشنگری
- برگردان شین میم شینجنبش کارگری
- نصرت شاد آنارشیسم ، انتقاد و نگاهی به گذشته
- برگردان شین میم شینزندگی در پسامدرنیته
- برگردان یدالله سلطان پورفوندامنتالیسم و تضاد میان قدرت های بزرگ
- برگردان میم حجری مانیفست جنگ از کمیته نوبل در اسلو
- برگردان شین میم شین تاریخ طبقات تحت ستم و تاریخ جنبش های مذهبی
- شین میم شینخود آموز خود اندیشی بخش ششم
- شباهنگ رادتعرض جهانی سرمایه به معیشت کارگران و زحمتکشان
- برگردان شین میم شینطبقه کارگر
- حمید محویروانکاوی و ماتریالیسم تاریخی
- به روایت ح. مهدی پورگفت و گوی چپول با همیشه سبز
- نصرت شاد از بازگشت تا خاکسپاری یک تبعیدی
- برگردان شین میم شینزندگی در پسامدرنیته
- نجم کاويانیپژوهشی بر کارنامهی سراج حکيم بخارايی
- برگردان یدالله سلطان پورفوندامنتالیسم و جنبش های رهائی بخش ملی در غرب
- مصلح سلجوقی دست آورد روشنفکران نام نهاد
- برگردان شین میم شینبر سر دو راهی مذهب و یا سیاست؟
- شین میم شینخود آموز خود اندیشی
- برگردان شین میم شینجمهوری خلق چین در تحول مدام بخش اول
- مترجم و گردآورنده : حسینه روفی اثراتِ منفی تیلیفونهای موبایل بالای صحت
- ترجمهء خلیل وداد آزمایش دی. ان.ای. هِتلر نشان داد که وی در واقعیت کی بوده.3
- برگردان شین میم شینآشنائی با مفهوم « سرمایه داری دولتی»
- برگردان شین میم شینبیولوژیسم
- اسدالله جعفریپاسخ کوتاه به آقای سخیدادهاتف راجع به امام حسین(ع)
- جاویدفرهادخط ارتباطی میان سه نسل
- برگردان یدالله سلطان پورانتگراسیون و تجزیه طلبی
- برگردان شین میم شین«تنفر از خود» و «انتقاد از خود»
- - برگردان: نويد شادي تغيرات آب وهوا، محدوديت هاي توسعه و ضرورت سوسياليسم
- برگردان شین میم شینپایان انتقاد اجتماعی؟
- برگردان یدالله سلطانپورآزاد سازی دموکراسی از دست گروگانگیران
- برگردان شین میم شین آشنائی با مفهوم آموزش جمعیت
- نویسنده : مهرالدین مشید روشنفکر پیامبر آگاهی و شهسوار اندیشه آفرینی و فکر گستری قسمت سوم
- نویسنده : مهرالدین مشید روشنفکر پیامبر آگاهی و شهسوار اندیشه آفرینی و فکر گستری قسمت دوم
- فرشید یاسائیخلاقیت و نوآوری در جامعه (بخش دوم و پایانی )
- دایرة المعارف روشنگریفوندامنتالیسم، مدرنیته، رویاروئی و برخورد فرهنگ ها[1]
- نصرت شادپدرآنارشیسم ، مخالف فمنیسم!
- برگردان یدالله سلطانپوربازار بر ضد دموکراسی
- نویسنده : مهرالدین مشیدروشنفکر پیامبر آگاهی و شهسوار اندیشه آفرینی و فکر گستری قسمت اول
- دایرة المعارف روشنگریسیر و سرگذشت فوندامنتالیسم (بنیادگرائی)
- سلیمان راوشدرمکعب تزویر و تظاهر
- صباحعید قربان درسرزمين ما وکشورهاي ديگراسلامي
- د. صلاح الدین و امین الدین سعیدی - سعیدافغانی عـیـد قربان –احـــکام – الهام و درسهای آن
- نصرت شادباکونین و رمانتیسم انقلاب
- فرشید یاسائیخلاقیت و نوآوری در جامعه
- ترجمه از فرانسه توسط حمید محویرشد آزاد فردی و حقوق بشر از دیدگاه مارکس
- برگردان یدالله سلطانپورسخن از کدامین دموکراسی است؟
- تتبع و نگارش: بـرهان الدین « سعیدی ـ سعید افغانی »اولیـن پیغمبر تـوحیدی؛ حضرت ابراهیـم (ع)!
- گونتر هوپهمیلیتاریسم (نظامیگری)
- نصرت شاد فیلسوف ، فمنیسم و سوسیالیسم تخیلی
- برگردان یدالله سلطانپورگروگانگیری واژه ها
- شین میم شینسیری در جهان بینی حکیم طوس
- برگردان شین میم شینجنگ
- دکتر بیژن بارانایده الوژی
- علی دیانتیمحکم ومتشابه،ناسخ ومنسوخ، درقرآن
- الف - سپید سنگ آیا پنجشیری ها و البانیایی ها همتبارند ؟
- دکتر نورالحق نسیمی آیا زبان فارسی در حال گسترش است و از انزوایی که قرن ها در آن قرار داشت در حال خروج است؟
- نویسنده : مهرالدین مشید توسعۀ منابع انسانی و رشد اقتصادی در محور ارزش های اخلاقی
- تتبع ونگـارش :امــیـن الـدیــن» سعـیـدی – سعید افـغــانی«نقش اعـتـقاد به خدا در دفع اضطرابات وانحرفات
- داکتر و.خاکستردر پس پرده
- دکتر بیژن بارانزیبایی شناسی
- بقلم عبقریمارشال داکتر بینی یا داکتر مارشال بینی
- نویسنده : مهرالرلدین مشیدبرای آشتی دهی شناخت علمی و شناخت باطنی الگوی زبانی نیاز است قسمت سوم
- نویسنده : مهرالرلدین مشیدبرای آشتی دهی شناخت علمی و شناخت باطنی الگوی زبانی نیاز است) قسمت دوم(
- امــیـن الـدیــن» سعـیـدی – سعید افـغــانی«روزه عبادتی است که موجب تـذکیه جسم وروح میګـردد!
- دکتر بیژن بارانمیانه
- نویسنده : مهرالدین مشیدبرای آشتی دهی شناخت علمی و شناخت باطنی “الگوی زبانی نیاز” است
- محمد رفیع حمیدیپوکی استخوان و عوارض ناشی از آن
- حقيقت جوافغانستان کشوری که با شکم گرسنه بالای گنج خوابيده است
- دکتر بیژن باران راست
- ارسالی بزرگمهر دانشمندقدرت شورایی چیست؟
- سلیمان راوش روزه از سوی الله تعالی فرض نگردیده است
- نوشته نذیر ظفرماه رمضان یا ضیافت الهی
- تتبع ونگارش :امین الدین « سعـیـدی »ماه مبارک رمضان
- نوشته : برهان الدین « سعیدی »ماه مبارک رمضان
- دکتر بیژن بارانچپ
- نصرت شاد فیلسوف و یادداشت های متافیزیکی
- نورمحمد غفورید ګلوبالیسم دوه متضاد مخونه او اړوند سیاستونه
- دکتر بیژن باران روشنفکر سیاسی
- صدیق رهپو طرزی اُسطوره در خدمت هویت و اقتدار سازی
- دکتر بیژن بارانطیف سیاسی
- آشیل بخاراییریشههای تاریخی القاعده و طالبان
- محمد یعقوب هادیسوال معنویت انسان در مدنیت سرمایه سالاری
- محمد الله وطندوستبه بهانه ایجاد کتاب خانه امیر علی شیر نوایی در سرپل
- نصرت شاد آغاز فلسفه دیالکتیک غرب
- نصرت شاد ما و زنان روشنفکر غرب
- سلیمان راوشحسین بن منصور حلاج
- عبدالقدیر میرزاییگام های سبز، نشانه های قرمز
- سید احسان واعظینگاهی بر سیر تاریخ جنبش اسمعیلی
- برگردان از بهروز عارفيسلفيست ها برضد اخوان المسلمين
- نصرت شادارنست بلوخ- شاگرد وبر و مارکس
- دکتر بیژن بارانخط
- م ی هادیبایدعمیق اندیشید
- رستمیدرحاشیه سخنانِ درمورد طرح اقتصادی حزب واحد در اتاق کنگره !
- ترجمه و تنظیم: اکبر تک دهقانتأیید برنامه ریاضت اقتصادی دولت یونان توسط بانک مرکزی اروپا
- عبدالوکیل کوچی سکتورمختلط اقتصادسمتگیری اجتماعی ورفاه همگانی
- نصرت شادتئوری شناخت در نظر بورژوازی
- دوکـتــور صلاح الـدین « ســعـیـدی » سعید افغانی دموکراسی و حفظ مالکیت خصوصی
- نصرت شاد فلسفه ساختارگرایی و یک عضو اش
- نوشته : انجنیرصدیق قیام آیا بلندمنزل ها ی کابل خلاف نورم ساختمان وزمین لرزه هستند ؟یا ادعا ست
- نصرت شاد یادی از فیلسوف رمانتیک
- محمد یعقوب هادیملاحظهء به ایده لوژی ستیزی
- سیاوش نگرشی بر وضعیت بانک های خصوصی در افغانستان
- نصرت شاد انقلابیونی که 60 ساله شدند
- دوکتور صلاح الدین سعیدی – سعید افغانی مـــــا ودمــــوکــــراســــی
- نصرت شاد کانت ، دومین فیلسوف مهم غرب
- نوشتـه : بـرهان الدیـن « سعیدی »اتحادیه استادان پوهنتونهای افغانستان
- وارث محمد « وزیر» نګاهی به نقش تاریخی قبایل مرزی در سرنوشت افغانستان!
- نویسنده : مهرالدین مشیدبه بهانۀ گفتمان رهایی ازخود بیگانگی و بحران وجودی قسمت دوم و پایانی
- شباهنگ راددر سالروز تولد لنین
- نگارنده : عبدالواحدحکیمزاده صلحجوعجایب خانه موزیم ملی ازتجاوزتا بازارهای بین المللی
- نصرت شادفلسفه شوپنهاور و نظر مارکسیست ها
- نویسنده : مهرالدین مشیدبه بهانۀ گفتمان رهایی ازخود بیگانگی و بحران وجودی(قسمت اول)
- نصرت شاد تئوری روسو ، دولت روبسپیر
- عبدالوکیل کوچینساجی گلبهاردستگاه بینظیر وتاریخی
- صديق وفا لويَه جَرگه ها ونقش ارزشمند آن در ساختار اجتماعی- سياسی وقانون گذاری افغانستان بخش دوّم
- صديق وفا لويَه جَرگه ها ونقش ارزشمند آن در ساختار اجتماعی- سياسی وقانون گذاری افغانستان
- نوشته : برهان الدین « سعیدی »صوفی حقیقی کیست ؟
- نویسنده : مهرالدین مشید نقد و شناخت آرایی ها و منتقد و آذین بندی اندیشه ها قسمت چهارم
- نظر -برهانکمتر غذا بگیرید و زیاد فعالیت جسمی داشته باشید
- هوشنگ معین زادهرازی ستارۀ درخشان آسمان فرهنگ و تمدن بشری
- نصرت شاد جایزه نوبل برای فیلسوف ادیب
- شباهنگ رادبیاد اندیشمند همۀ زمانه، کارل مارکس
- نویسنده : مهرالدین مشید تلاقی فرهنگ کنفوسیوسی و اسلامی سرنوشت جهان را عوض مینماید
- تحقيق و گرد آوری از سيد احسان واعظیسيرتکامل اجتماعی و فرهنگی بشر دردرازنای تاريخ( بخش دوم )
- رضا محمدی تاملی در باب محاربه
- ليکنه او ټوولونه:عزیز الدین « سعیدی-سعید افغانی »دمولوی داکتر سعید افغانی غوری ویناوی
- احسان واعظیسيرتکامل اجتماعی و فرهنگی بشردردرازنای تاريخ
- رضا محمدی تاملی بر جنبش دانشجویی
- نویسنده : مهرالدین مشید نقد و شناخت آرایی ها و منتقد و آذین بندی اندیشه ها قسمت دوم
- داکتر دستگیر رضاییضرورت حمایت از صنایع ملی در افغانستان(بویژه نساجی افغان پلخمری)
- محمد رفیع حمیدینقش خواب در فزبولوژی انسان
- داکتر دستگیر رضایی نقش ترانسپورت در اقتصاد افغانستان!
- نصرت شاد اروپای افلاتونی ، - آمریکای ارسطویی
- صالحه رشیدینقش ارزنده ولی حضور کم رنگ در مناسبات اجتماعی
- تهیه و ویرایش توسط محمدالله " نصرت "آشنايی باواژههاي «بشر»؛ «آدم» و «انسان»
- دکتر دستگیر رضاییتاثیر سوبسیدی(SUBSIDY ) دولت بر فعالیتهای اقتصادی بخش خصوصی ودر زندگی شهروندان!
- نویسنده : مهرالدین مشید نقد و شناخت آرایی ها ؛ منتقد و آذین بندی اندیشه ها
- سید احمد ضیا نوریولایت سمنگان
- نصرت شادگاندی ،- مبارزات و آموزگارانش
- سلیمان راوش نه آریانای وجود داشته ونه آریایی بوده است
- اسدالله جعفریمکتب فقهی قم و چالش های قرائت از ولایت فقیه
- نصرت شادنیکوکاری ، - میان مسیح و استالین
- دکتر بیژن بارانریتم طبیعی
- محمدعوض نبی زادهبامیان یکی ازسرزمینهای کهن وتاریخی افغانستان
- اسدالله جعفریمیلاد حضرت مسیح، پیغمبر رحمت وعشق بر رحمت گستران عالم مبارک باد!
- خامه ی از : داکتر حمیدالله مفید جشن شکوهمند کرسمس( وای نختن) در برگ های از تاریخ
- سلیمان راوشتا ستمکش نباشد، ستمگر وجود ندارد
- نگارنده : زلمی رزمی شصت ویکمین سالگرداعلامیه جهانی حقوق بشر
- نصرت شادجشن سه قرن روشنگری سکولار
- ارسالی صمیمیسخنراني استيون هاوكينگ (Stephen Hawking) با زيرنويس فارسي
- نصرت شادفلسفه بورژوایی ، پایان یا آغازی نو؟
- جهانگیرفرایندها و ابزار سرمایه داری جهانی
- نصرت شادفلسفه و دین ، آتن و اورشلیم
- نوشته :دوکتور فریدون نورزادفعالیت موثر بانک های خصوصی، سبب رشد سرمایه گذاری در کشور می شود
- اسدالله جعفریامام جعفر صادق(ع) مرکز دایره وحدت امت اسلامی
- داکتر دستگیر رضاییضرورت ایجاد بازار سرمایه در افغانستان( بورس اوراق بهادار)
- احسان تبرىلیبرالیسم، دمکراتیسم و پیوند آن با موضعگیرى ضدامپریالیستى
- نصرت شادما و مشاهیر اصلاح گرایی غرب
- داکتر حمیدالله مفید درکارگاه «خشونت» و«دین»
- تتبع ونگارش: امــیــن الـدیــن» سعـیـدی – سعید افـغــانی«دموکراسی غـــربــی واســـلام
- محمد نادر ظهـــیر موقعیت تاریخی دهـــــستان در منطقه
- نصرت شاد از فلسفه زبان تا فلسفه تاریخ
- ب. الف. بزرگمهرچگونه "جهان افلاتون"۱ به واقعیت می پیوندد!
- نصرت شاد نخستین منقد دینی فلسفه غرب
- محمدالله " نصرت " روش های پرورش خلاقیت
- جمع آوری و کمپوتراز توسط محمد الله " نصرت " چگونگی تشکل و رشد شخصیت انسان
- ع. سهندطبقه کارگر تخيلی «چپ حقوق بشری»*
- تهیه وترتیب توسط : محمدالله " نصرت "اندازه گیری هوش
- نصرت لیلة القدر
- تهیه وترتیب توسط : محمدالله " نصرت "حافظه کوتا ه مد ت
- نصرت شادازسوسیالیسم اخلاقی- تا صهیونیسم غیرسیاسی
- نظر - برهانتاثیرمثبت سرسبزی و پارک های تفریحی بر مریضی دیپرس
- نصرت شاداز زنان ناسازگار،- تا زنان آشتی ناپذیر
- تتبع ونگارش :امین الدین « سعـیـدی- سعید افغانی »احکام مریض در ماه رمضان
- نصرت شادفیلسوف - ،میان الهیات و رنسانس
- تتبع ونگـارش :امــیـن الـدیــن» سعـیـدی – سعید افـغــانی«ابـلـــیــس
- بابک صحرانورد نگاه اسطوره ای سهراب سپهری به انسان
- امین الدین « سعـیـدی- سعید افغانی »روزه در ادیان ابراهیمی
- نصرت شادانسانشناسی فلسفی بورژوازی
- نوشته: دکتورفریدون نورزادچگونه اقتصاد بانوان توسعه می یابد ؟
- تتبع ونګارش: امین الدین» سعیدی«مدیر مطالعات سـتراتیژیک افغانرمضـان الـمبـارك
- تهیه کننده : محمد الله " نصرت "معلومات راجع به ولسوالی اشکاشم
- نصرت شاد ما و مارکس -، بقیه ناگفته ها
- اسدالله جعفری سلام
- تتبع ونگارش : امین الدین « سعیدی –سعید افغانی»مرض انفلونزای خوک
- نظر - برهان عوامل ونشانه های دیپرس در شرق) قسمت ششم(
- تهیه کننده : محمد الله " نصرت "سخنی چند پیرامون ولایت بدخشان
- نویسنده : مهرالدین مشیدسیاست های آگاهانه و مستقل خارجی بستری برای سیاست های بین المللی
- نصرت شاددوفیلسوف - ، هایدگر و انگلس
- احـــمــــد « فرهاد مصلح » خــــــر در قـــــــرآن
- نظر -برهاندیپرس و عوامل آن( بخش پنجم)
- نصرت شاد فیلسوف - ،دمکراسی یا انقلاب
- نویسنده : مهرالدین مشید "آگاهی" گم شدۀ انسان تا رسیدن به آنسوی کرانۀ "آگاهی برتر"
- نیما فرمیناز شبنامه تا نامه سرگشاده
- امین الدین» سعیدی«آد اب سلام در اسلام
- نصرت شاد انگلس درفلسفه سوسیالیستی چپ
- نصرت شاد فلسفه اخلاق
- نظر –برهانچگونه مریضی دیپرس را باید تدا وی کرد؟) قسمت چهارم(
- بابك صحرانوردهنر و ادبيات اکسپرسیونیستي
- نصرت شاد اگزیستنسیالیسم ؛- از الهیات تاهنرگرایی
- نظر –برهان نشانه ویا علایم دیپرس چیست؟ قسمت سوم
- نصرت شادوقتی فیلسوف روحانی شود
- نظربرهان عوامل پیدایش دیپرس( قسمت دوم)
- دوکـتــور صلاح الـدین سـعـیـدی غــلـــطــنــــامـــــه
- نظر برهان دیپرس یا خستگی دماغی
- نصرت شاد هگل میان ایده آلیسم و دیالکتیک
- بابک صحرانوردفلسفه ي چين باستان
- نوریسرنوشت اسلام در ایران
- محمد اسحاق فياضافغانستان، ثروتي نهفته در دل زمين
- نصرت شادمانیفست روشنگری فلسفه کانت
- نوشته:داکترفریدون نورزادروش های موثر بانکداری در افغانستان
- زکريا يوسفيضرورت(استخبارات) ادارۀ امنيت دولتی برای يک کشور!
- نصرت شاد شوپنهاور، شاگرد کانت ، استاد نیچه
- محمد اسحاق فیاضآنفلانزای خوکی، ضربه دیگر برپیکر بیمار اقتصاد جهانی
- محمدهشام مصئونالقاب علمی باد اورده
- نصرت شادزندگی غم انگیز،فلسفه تراژدیک
- نصرت شادفلسفه و هنر عشق ورزیدن
- بهرام رحمانیبحران سرمایه داری با تزریق پول بیش تر به بازار حل نمی شود!
- دکتر بیژن باراناسطوره ها و باورها
- علیشاد لربچه ازانفجارخلاقیت تا حرافی فلسفی
- اميدکامجوتعریف امنیت
- علیشاد لربچه پرواز و فرار کبوتران فلسفی عاشق
- عزیزه عنایت جشن نوروز
- ظاهر دقیقجشن نوروزبمثابه آئین باستانی درفرهنگ شرق
- داکتر حبیب منګل زندګی نامه نامزد نهضت فراګیر دموکراسی وترقی افغانستان بر ای کرسی ریاست جمهوری افغانستان
- سلیمان راوش نوروز یا نگارينه نگاری از هویت ملی ، آيينی وفرهنگی عجمیان
- ا. م. شیزلی میلیاردرها، دموکراسی و حقوق بشر
- ا. م. شیزلی اولین سفیر زمینیان در کیهان، ۷۵ ساله شد
- ترجمه آزاد از:اسد الله جعفريزندگی نامه ی حضرت آيت الله العظمي فياض
- ترجمه زلمی رزمی قصارگونه ها
- ترجمه: ا. م. شیزلی سرمایه داری برای سلامتی زیان آور است
- آرام بختیاری کارگران جهان با طبقه متوسط متحد شوید !
- ا. م. شیزلی «اتـانـازیـا»
- ع.باغبانبخش چارم قانون وقانونیت دردوره نادرشاه !
- تهيه وپژوهش صباح مروري بربزرگترين نبردهاوکشمکشهاي نظامي درتاريخ بخش سوم
- لــــیـــکــنــه او ټـــولــوونـــــه : امــیــن الــــــدیـــــن « ســعـــیـدی »مصلح اومجاهد ملا نجم الدین آخونزاده د« ســـعــیــد افغانی » په لـــیکونـوکی
- آرام بختیاریریشه اخلاق ادیان درفلسفه یونان
- تهيه وپژوهش ) صباح )مروري بربزرگترين نبردهاوکشمکشهاي نظامي درتاريخ بخش - دوم
- ع.باغبانقانون وقانونیت طی صد سال اخیردرافغانستان بخش سوم
- فرستنده: علی ديانتیخودکشی، استيصال ويأس، يا اعتراض دردناک وتلخ
- تهيه وپژوهش ( صباح )مروري بربزرگترين نبردهاوکشمکشهاي نظامي درتاريخ بخش - اول
- آرام بختیاریمارک آورل؛ فیلسوف،سیاستمدار، درویش
- ع.باغبانبخش دوم قانون وقانونیت دردورهء امانیه
- ع.باغبانقانون وقانونیت طی صد سال اخیردرافغانستان
- سهراب آوارزنان سیاسی ؛ از الله آباد تا بیت المقدس
- تنظيم ، پژوهش ، تهيه وويرايش ازصباح دومرد خردمند ودومبارزارجمند
- داوی روشانمصر- کنعان- غزه
- اسد الله جعفریکلامی از شما وسلامی از ما
- ترجمه توسط حمید محویقطع نسل اتمی
- پوهنوال دکتر محمد داوود راوشبرخی بنیاد های آموزش مبارزه !
- اسدالله جعفرینقد ديدگاه بزرگان، و انديشمندان غير مسلمان در باره امام حسين (ع)
- آذرسلطانینظریه های سیاسی دریونان و روم باستان
- بقلم دکتر محمود خوشنامظهور، حکایت من و امام زمان
- سارا ارمنیمائو ؛ زندگی وفلسفه
- محمد یعقوب هادیسخنی با برنامه سازان تلویزیون های بیرون مرزی ، شنونده گان وبیننده گان
- ا. م. شیزلی اقتصاد قمارخانه ای
- لیکنه اوټولوونه :امين الدين «سعیدی »دلغمان مهتر لا م صاحب واقعآ پیغمبر وو ؟
- تهيه ، پژوهش وويرايش (صباح)راه ابريشم درفرازونشيبهاي تاريخ { قسمت دوم واخيري}
- اسدالله جعفريچرا در (حج) اجتهاد نوين صورت نمي گيرد؟
- تهيه ، پژوهش وويرايش (صباح)راه ابريشم درفرازونشيبهاي تاريخ { قسمت اول }
- روشنازدواج یا انحصاری نمودن مالکیت بر زن ؟
- ارایه کننده وبرگردان : داکتر حمیدالله مفید بحران در صنعت موترسازی
- ع باغبانقانون وقانونیت از جدی 1358 الی ثور 1371 هجری
- امان معاشر انتخابات چیست؟
- و.باغبان چرااسلام به مذاهب متعدد پارچه پارچه شد ؟
- گردآورنده وپژوهش (خجسته زيميرواسکاري) سرمايه هاي زنده گي
- پژوهشي از(خجسته زيميرواسکاري )درسال دوهزاروپنجاه درجهان چه واقع خواهد شد؟
- اسکاريدررشد وجهاني شدن بنیادگرایی وتروریسم چه کساني نقش کليدي داشتند؟؟؟
- کاندید اکادمیسین ظاهرافق دښاغلی مجاوراحمدزیار دبې ځایه غټبازیو اوپرځای غلطیو څخه، محترمانه ، پرده پورته کیږی
- ترجمه از فرانسه توسط حمید محویکمپانی هند شرقی تاریخ و نتایج فعالیتهای آن
- دوکتو؛م؛پکتیاوالاقتصاد څه شۍ دۍ او اقتصاد څه ته وا یی ؟
- م ی هادیگر شیطان در دنیا حضور فزیکی میداشت در عصر ما او را شیطان معاصر مینامیدند
- ترجمه از فرانسه توسط حمید محویبرگزیده ای از مقالۀ«افغانستان»
- ترجمه از فرانسه توسط حمید محویعهد نامۀ ایران
- ظاهر دقیق فرهنگ وعلم فرهنگ شناسی(کلتورولوژی)(قسمت سوم)
- ترجمه از فرانسه : حمید محویایران و چین
- نوشته:از ظاهر دقیق فرهنگ و علم فرهنگ شناسی(کلتورولوژی)(قسمت دوم)
- پژوهش (نبرد - همگام )حکومت مردم کدام ؟، مردم سالاري چي ؟ وپارلمان چگونه بايد باشد ؟ قسمت دوم
- پژوهش نبرد – همگا م حکومت مردم کدام؟،مردم سالاري چي؟وپارلمان چگونه بايدباشد ؟ قسمت اول
- ترجمه از فرانسه : حمید محویجنگ علیه ایران
- گردآورد وگزینش از: دکترنجیب الله مسیرایدیالوژی
- نوشته از: ظاهر دقیقکلتور وعلم کلتورشناسی (کولتورو لوژی)
- حمید محویجنگ انگلیس و فارس
- حمید محویمقالات کارل مارکس و فردریش انگلس در بارۀ استعمار
- اسدالله جعفريسخني با دكترسروش
- نگارنده: شیراحمد نهضت یارروزا پارکس نماد مقاومت سیاه پوستان ایا لات متحده امریکا
- ترجه از فرانسه بفارسی توسط حمید محویاستیلای بریتانیا در هند
- نوشته از:ظا هر دقیقکلتوروعلم کلتورشناسی(کولتورو لوژی)
- ترجمه از فرانسه بفارسی توسط حمید محوی مقالات کارل مارکس و فردریش انگلس در بارۀ استعمار
- لطیف کریمی استالفی بابا ! طالبان نوروز را چرا کُشتند؟.
- ترجمه از فرانسه بفارسی توسط حمید محویروانکاوی ایده ئولوژی واپسگرا
- همراه - همگام دررسانه هاي درون وبيرون مرزي افغانستان چه ميگذرد؟(بخش دوم)
- همراه - همگام دررسانه هاي درون وبيرون مرزي افغانستان چه ميگذرد؟(بخش نخست)
- یوسف آرینتاهمسانگرائی اقتصادی و کثرتگرائی فرهنگی
- ترجمه از فرانسه بفارسی توسط حمید محویمقالات کارل مارکس و فردریش انگلس در بارۀ استعمار
- داوی روشان ملائکه و ذهن بشر
- تهیه وپژوهش : عارف جهشهنرو هنرمند
- سمیر امین امپریالیسم جمعی
- بقلم : نور محمــــــد ( خـــر می )آیا نژاد به تنهایی ، میتواند معرف هویت قومی ( اتنیکی) باشد ؟
- اسدالله جعفریامام حسين(ع) و وحدت جهاني
- ارسالی احمد طارق فیضسخنان برگزیده از زبان حکیم مشرق زمین سید جمال الدین افغانی
- داکتر حمید الله مفید در باغستان زبان
- عارف جهشفاشیرم روی شانه" گرسنگان وبیکاران
- بشير دژم تلويزيون ستاره های آريانا در مرحلهء استعانت!
- عارف جهشخلص بیوگرافی زندگی نیچه
- اسدالله جعفریبرهان صدیقین ونقد هایش
- عارف جهشاندیشه های نیچه
- پژوهش -زيميرواسکاري نقش ادبيات درجامعه انساني
- بقلم: ابو حنیفهبرخورد سلیقوی مسئولین در مقابل اسناد تحصیلی خارجی
- محمد اسحاق فياضتلفون و انترنت آفتابي، نياز اساسي كشوري بدون برق
- دستگېر خروټیروزنه، زده کړه او فرهنگ
- پژوهش -زيميرواسکاري نقش ادبيات درجامعه انساني
- فرستنده: عارف جهشدر باره وظيفه انسان و ملاك رفتار اجتماعى او
- پژوهش -زيميرواسکاري نقش ادبيات درجامعه انساني
- بخش اول- پژوهش وتنظيم از)راد مرد(چرا اعدام؟
- پژوهش -زيميرواسکاري نقش ادبيات درجامعه انساني
- دستگېر خروټیسياست، دين او فرهنگ
- پژوهش -زيميرواسکارينقش ادبيات درجامعه انساني
- شیخ محمدی دایکندی نقد و بررسي ادله و نظرات فقهاء در رويت هلال
- پژوهش -زيميرواسکاري نقش ادبيات درجامعه انساني
- اسدالله جعفريبوسه بررخسار نگار
- انجنیر سخی ارزگانیگنجینه های از فرهنگ عامیانه مردم افغانستان
- پژوهش -زيميرواسکارينقش ادبيات درجامعه انساني
- انجنیر سخی ارزگانیگنجینه های از فرهنگ عامیانه مردم افغانستان
- پژوهش -زيميرواسکاري نقش ادبيات درجامعه انساني
- داوی روشان سکولاریزم و جوامع اسلامی
- انجنیر سخی ارزگانیگنجینه های از فرهنگ عامیانه مردم افغانستان
- اسکارييک ديد کوتاه برسازمان همكاري اقتصادي (اكو)
- پژوهش -زيميرواسکاري نقش ادبيات درجامعه انساني
- پژوهش -زيميرواسکاري نقش ادبيات درجامعه انساني
- خلیل الرحمن سلحشور پادكست، صدايي خاموش در فضاي مجازي
- پژوهش -زيميرواسکاري نقش ادبيات درجامعه انساني
- عارف جهشدو ملاك در ارزيابى شخصيت انسانى
- پژوهش -زيميرواسکاري نقش ادبيات درجامعه انساني
- داوی روشان آزادی چيست؟
- پژوهش -زيميرواسکاري نقش ادبيات درجامعه انساني
- آرام بختیاریهگل میان شور جوانی و احتیاط پیری
- خلیل الرحمن سلحشور حیتینسل سوم رسانه ها
- پژوهش -زيميرواسکارينقش ادبيات درجامعه انساني
- پژوهش -زيميرواسکاري نقش ادبيات درجامعه انساني
- پژوهش «دوشي چي »وسايل اطلاعات جمعي درقرن بيستم
- خلیل سلحشور حیتینویسندگی برای رسانه
- پژوهش »دوشي چي »وسايل اطلاعات جمعي درقرن بيستم
- پژوهش -زيميرواسکاري نقش ادبيات درجامعه انساني
- پژوهش -زيميرواسکارينقش ادبيات درجامعه انساني
- آرام بختياريوضعيت فلسفه در دوره گلوبال
- پژوهش »دوشي چي »وسايل اطلاعات جمعي درقرن بيستم
- جانبازنبردچالشهاوتنشهاي دموکراسي
- پژوهش -زيميرواسکاري نقش ادبيات درجامعه انساني
- پژوهش »دوشي چي »وسايل اطلاعات جمعي درقرن بيستم
- جانبازنبردچالشهاوتنشهاي دموکراسي
- خلیل الرحمن سلحشورروزنامه نگار چه کسی است؟
- جانبازنبردچالشهاوتنشهاي دموکراسي
- پژوهش -زيميرواسکاري نقش ادبيات درجامعه انساني
- زيميروآيا ملل متحد وسيلهاي درد ست قدرتهاي بزرگ نيست؟
- زيميروآيا ملل متحد وسيلهاي درد ست قدرتهاي بزرگ نيست؟
- داوی روشان مرگ عروسی ایست برای زنده گی ابدیت
- پژوهش -زيميرواسکاري نقش ادبيات درجامعه انساني
- پژوهش -زيميرواسکاري نقش ادبيات درجامعه انساني
- پژوهش -زيميرواسکاري نقش ادبيات درجامعه انساني
- پژوهش -زيميرواسکاري نقش ادبيات درجامعه انساني
- پژوهش -زيميرواسکاري نقش ادبيات درجامعه انساني
- پژوهش -زيميرواسکاري نقش ادبيات درجامعه انساني
- محمد اسحاق فياض دانشگاه خصوصي روزنه اي به سوي توسعه علمي
- محمد اسحاق فياضآزادي بيان، كودك نوپاي عصراماني
- دستگېر خروټی روشنفکران او ايديولوژي
- علي علویرادیکالیسم مذهبی ، تئوری حکومتهای عدالت گریز
- اسدالله جعفری گفت و گوي ديني
- دستگېر خروټیروشنفکران او ايديولوژي
- ترجمهی : کاوانفلسفه چیست؟
- انجنيرسيدعبدالقادردکابل پوهنتون ته دبيګانوولومه
- دستگېر خروټیروشنفکران او د خپلواکې اندیښنې خوارې
- دستگېر خروټی روشنفکران او د ټولنې سياسي بې وزلې
- دپلوم انجنیر خلیل الله معروفی شگافـتن رباعی بوعلی سینا در ارتباط ذره و آفـتاب
- عبدالله احمدی هیچ کس کلام الله را بهتر از او نمیخواند
- تنظيم و ترجمه ماندانا طهمورئيچه عملياتي گامهاي توليد انرژي هستهاي ميباشد؟
- دوکتور .م. پکتیاوال بلغا ر یا کو چک را بشنا سید ؟
- رستاخيزمروري برپيشنه ي روزنامه نگاري
- ارسالي بنفشه ميتراعلل شكست رژيم هاى غذايى
- تورج پوپلسخني چند با جوانان
- ارسالي بنفشه ميتراهمه چيز در مورد چاقي (بخش سوم )
- ارسالي بنفشه ميتراهمه چيز در مورد چاقي
- تورج پوپلسخني چند با جوانان
- تورج پوپلسخني چند با جوانان
- سراج الدین ادیبسک حاکم بر سال 1385 خورشیدی
- ارسالي فرشته ميتراچه رژيمى نيازهاى روزانه بدن را تأمين مىكند؟
- عبدالهادی مهمند نگاهي به تاريخچهء نوروز
- سراج.ادیبکرسمس چگونه تدویر میابد
- ارسالي جواد نصريانآرمان پويندگي
- ارسالي بهمن بهمنيامشب يلدا
- ارسالي بهمن بهمنيفلسفهی روشنگری و انديشهی حقوق بشر
- ارسالي خديجه سالارجالبترين مطالب خواندني از سراسر گيتي
- ارسالي خديجه سالارتشريح علمي لغا ت وجملا ت ضروري براي جوانان (بخش 12)
- تهيه و تدوين از ب.بيانمهمترين مطالب علمي ، تاريخي وهنري افغانستان وجها ن
- ارسالي نديم احمد جمالي ميان بيمارى ديابت و عادات غذايى مردم يك منطقه پيوند مستقيم وجود دارد.
- ارسالي خديجه سالارجالبترين مطالب خواندني ا زسراسرگيتي
- ارسالي خديجه سالارجالبترين مطالب خواندني از سراسر گيتي
- سالاراسلحه اي برترازتروريزم
- تهيه و تدوين از بصيرشررنكته هاي جالب وعلمي ازچهارگوشه جها ن
- ساحلمروري برواژه روشنفكري
- ارسالي خجستهجالب ترين مطالب ازچهارگوشه دنيا
- ارسالي بنفشه ميتراعلمي ومعلوماتي ا زچهارگوشه جهان
- ارسالي صميميسرمایه داری به کجا میرود؟ بخش ٢ و پایانی
- سراج الدين اديباهداف، اصول و پیدایش فمينيسم ( 2 )
- ارسالي صميميسرمایه داری به کجا میرود؟ (بخش١)
- سراج الدين اديبپیدایش و تنوع مکاتب فمينيسم (1)
- ارسالي خديجه سالارتشريح علمي لغا ت وجملا ت ضروري براي جوانان (بخش 11)
- نوشته ی مهدی سلطانی مشخصه های فیزیکی،شیمیایی و زیست شناسی فاضلاب
- نصرت آزاد نگرگفتني ها پيرامون گفتگويا نقد وانتقا د
- جانبازنبرد دموكراسى درکجا وچگونه ؟
- ارسالي خديجه سالارتشريح علمي لغا ت وجملا ت ضروري براي جوانان (بخش 10)
- آمونمعرفي مختصراوپک
- ارسالي خديجه سالارتشريح علمي لغا ت وجملا ت ضروري براي جوانان (بخش 9)
- س.اديبپرنس دایانا، وسرنوشت نشیب و فرازش
- ارسالي خديجه سالارتشريح علمي لغا ت وجملا ت ضروري براي جوانان (بخش 8)
- تهيه وتدوين شامل سالارثروتمند ترين افراد جهان
- ارسالي بنفشه ميترانگاهي به شبكه تلویزیونی الجزیره
- ارسالي خديجه سالارتشريح علمي لغا ت وجملا ت ضروري براي جوانان (بخش 7)
- ارسالي خديجه سالارتشريح علمي لغا ت وجملا ت ضروري براي جوانان (بخش 6)
- ارسالي خديجه سالارتشريح علمي لغا ت وجملا ت ضروري براي جوانان (بخش 5)
- ارسالي بصيرشررجالبترين مطالب خواندني ا زسراسردنيا
- ارسالي خديجه سالارتشريح علمي لغا ت وجملا ت ضروري براي جوانان (بخش 4)
- داکتروفامروري برکلتوروفرهنگ ترکمن ها
- ارسالي بنفشه ميتراگفتار بزرگان
- ص،وفا نگاهي بر تاريخچه خوشنويسي در افغانستان
- ارسالي بصيرشررجالب ترين مطالب خواند ني ا زسراسردنيا
- ارسالي خديجه سالارتشريح علمي لغا ت وجملا ت ضروري براي جوانان (بخش سوم)
- ارسالي خديجه سالارتشريح علمي لغا ت وجملا ت ضروري براي جوانان (بخش دوم)
- ارسالي خديجه سالارتشريح علمي لغا ت وجملا ت ضروري براي جوانان
- داکترصيقلمشهورترين زنا ن د نياي سيا ست
- تهيه وتلخيص شکوهمندنگا هي کوتاه به کشور پهناورهند
- ارسالي خديجه سالارمعرفي بعضي ولايا ت کشور
- ارسالي بصيرشررجالبترين مطالب خواندني ا زسراسردنيا
- ارسالي خديجه سالارمروری برزند ه گی ا نسان های بزرگ دنیا
- ارسالي شامل سالاراصطلاحات و واژه های مهم فلسفی- سیاسی- اجتماعی
- ارسالي داکتر حليم علمفضا، جديدترين قلمرو باستانشناسي
- ارسالي جميلهدروغ مردان به زنان
- ارسالي خديجه سالارجالب ترين خوا ند ني هاي د نيا
- ارسالي سالار مهرآئيندرمورد چاپ و نشرو کتاب وکتابخا نه چه ميدانيم؟
- ارسالي داکترنصير مهرورزعلم د رآيند ه چه خواهد شد؟
- پوهنیار بشیرمومنهنر و رسالت هنرمند
- ارسالي خديجه ساهللاپلاس اند يشمند زما نه ها
- داکتربصيرسلاحهاي کشتار جمعي اسرائيل و سياست دوگانه امریکا
- ارسالي شامل سالاراسرائيل و سازمان موساد
- سراج الدين اديبمعلومات ها و اندوخته ها
- ارسالي صدف درياييدرنگي برخد ما ت وزند گي ابومعشر بلخی
- ارسالي فريد حباباویلر فقط به انسا ن احترا م داشت
- ارسالي احمدعزيزياراسحاق نیوتن واند يشه عا لي
- ارسالي سير احمد گشنتصور يک دنيای بدون خشونت برای کدام زن؟
- ارسالي سپهر سعيدمرد م شنا سي د ريک ديد تند وگذرا
- ارسالي احمد منصور رادمنشعوامل نابرابریهای اجتماعي
- ارسالي ضيا عزيزیجا معه ازچه تشکيل شده؟
- داکتربصيرنابرابریهای اجتماعی چيست؟
- ارسالي سيامک بهمناشتراوس وانديشه هاي انساني
- داکتربصيرتأملي كوتاه در باب اسطوره
- ارسالي هورشيد ساهردگماتيسم يا جزم انديشي
- ارسالي حميد بهروزهنرمند کیست؟
- ارسالي ميلاد فرزادنوستالژی
- ارسالي شبنم نورزیفيلسوف کيست ؟
- ارسالي احمدعزيزيارمردم شناسی چيست ؟
- ارسالي رامين آرشخوارزمی کيست؟
- ارسالي صنم عصيانموسيقی ناب و ستيز اجتماعی
- داکتربصيرچرا حقو ق بشر وجود دارد؟
- داکتربصيرارسطو درانديشه وفلسفه
- ارسالي بهزاد نويدچطور یک کتاب را معرفی و مطالعه می کنیم؟
- ارسالي ميتراهمدردخشونت وبربريت درهاليوود! آيا سياست دولت است؟
- ا ستاد صباحزنا ن د ريک تحليل فرهنگي و فلکولر
- استادصباحنوروزازبابل تا کابل
- ارسالي مشعل پرنيانجنبش هاي اجتماعی زنان
- ارسالي بهروز بهزاددموکراسي
- ارسالي کيومرث برمکبازار عظيم معماري
- ارسالي مسعود نصريانفرهنگ مصر باستان وسياست فرهنگي مصر
- ارسالي سحر حقدسزمین شناسي
- ارسالي سير آرشیادی از پابلو پیکاسو
- ارسالي سرور هوشمندفلسفه
- ارسالي شيوا کيومرثمعنويت چيست؟
- از داکتر بصيرمکثي بر نظريات ماکياولي
- ارسالي احمدمنصوردرويشثروت ۳۰۰ ميليارددالرى
- وليد فرزادجامعه جهاني وجنگ رواني
- ارسالي خديجه سپهرهنر مصر باستان
- ارسالي عزيزيکدشروشنفکر
- ارسالي کیکاوستاریخچه مركز تجارت جهاني در نيويارک
- ارسالي احسانپاسخ به ۱۰سئوال بزرگ هستى
- ارسالي احمد پرويز سپهرموا د مخد ره
- ارسالي ميترا همدردآینشتاين 1955 – 1879 ميلادي
- شامل سالارافغانستان امروزوديروز
- ارسالي ساحلآ يا مي دا نستيد
- ارسالي فريبا صدفسير موسيقی در افغانستان